بانک سرمایهگذاری اروپا (EIB) در حاشیه اجلاس COP30 در بلم برزیل از گسترش جهانی ابزار دیجیتال «Green Checker» خبر داد؛ سامانهای که امکان ارزیابی رایگان پروژههای سبز و سنجش میزان صرفهجویی انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای را برای بانکها، شرکتهای کوچک و متوسط و نهادهای عمومی در سراسر جهان فراهم میکند. این اقدام بخشی از نقشهراه اقلیمی فاز دوم EIB و در چارچوب برنامه سرمایهگذاری جهانی اتحادیه اروپا موسوم به Global Gateway انجام میشود.
بانک سرمایهگذاری اروپا با هدف تسهیل دسترسی کشورها و شرکتها به سرمایهگذاری سبز، ابزار دیجیتال Green Checker را که پیشتر تنها در اتحادیه اروپا قابل استفاده بود، اکنون به مناطق شمال آفریقا، خاورمیانه، بالکان غربی، قفقاز و همسایگی شرقی گسترش داده است. این پلتفرم جدید به کاربران کمک میکند تا صلاحیت پروژههای خود برای دریافت تسهیلات مالی سبز را بر اساس معیارهای اتحادیه اروپا و استانداردهای اقلیمی بانک EIB بررسی کنند.
آمبروز فایول، معاون بانک سرمایهگذاری اروپا، در سخنانی در نشست COP30 گفت:
«ابزار Green Checker به شرکتها و نهادها این امکان را میدهد تا در همان مراحل ابتدایی طرح، بفهمند پروژهشان تا چه اندازه با معیارهای زیستمحیطی و اقلیمی سازگار است و آیا میتواند از حمایت مالی EIB بهرهمند شود یا خیر.»
این ابزار با فراهم کردن ارزیابی راهبردی شاخصهایی همچون صرفهجویی انرژی، کاهش انتشار کربن و انطباق با طبقهبندی سبز اتحادیه اروپا (EU Taxonomy)، گزارشی دقیق و قابل استناد تولید میکند که در فرآیند دریافت وام یا کمک فنی قابل استفاده است.
بهویژه برای شرکتهای کوچک و متوسط (SMEs) و نهادهای عمومی در بازارهای نوظهور، این ابزار به منزله کاهش موانع ورود به حوزه سرمایهگذاری سبز و تسهیل تطبیق با استانداردهای بینالمللی است.
تحلیلگران حوزه ESG (محیطزیست، اجتماع و حکمرانی) معتقدند گسترش جهانی این ابزار، گامی مهم در استانداردسازی ارزیابی پروژههای سبز و افزایش شفافیت در جریان سرمایهگذاریهای اقلیمی به شمار میرود؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، فرآیندهای «دقیقسنجی مالی» یا Due Diligence را برای بانکها و سرمایهگذاران تسهیل میکند.
همسویی با سیاستهای کلان اتحادیه اروپا
گسترش Green Checker با دو چارچوب سیاستی مهم همراستا است: نخست، فاز دوم نقشهراه اقلیمی بانک EIB که هدف آن دو برابر کردن تأمین مالی پروژههای سازگاری با اقلیم تا سال ۲۰۳۰ و تسهیل فرآیندهای سرمایهگذاری سبز است؛ و دوم، استراتژی Global Gateway اتحادیه اروپا که با بودجه ۳۰۰ میلیارد یورویی تا سال ۲۰۲۷ به دنبال تقویت زیرساختهای دیجیتال، انرژی، حملونقل و آموزش در کشورهای شریک است.
بر اساس این همافزایی، اتحادیه اروپا و EIB میکوشند شکاف جهانی در تأمین مالی سبز را نه فقط از طریق سرمایهگذاری مستقیم، بلکه با ارائه ابزارها و چارچوبهای شفاف و قابل اعتماد پر کنند.
برای نهادهای مالی، این تحول فرصتی است تا پرتفوی سبز خود را با پروژههایی گسترش دهند که از نظر زیستمحیطی تأییدشده و مطابق با روششناسیهای معتبر بینالمللی هستند. برای دولتهای میزبان نیز استفاده از این ابزارها میتواند اعتبار و شفافیت پروژههای ملی اقلیمی را افزایش داده و مسیر جذب سرمایههای ترکیبی (Blended Finance) را هموار کند.
چرا اهمیت دارد؟
در حالی که بسیاری از کشورهای درحالتوسعه از نبود سازوکارهای ارزیابی قابل اعتماد برای پروژههای زیستمحیطی رنج میبرند، اقدام جدید EIB گامی در جهت دموکراتیزه کردن دسترسی به ارزیابیهای اقلیمی به شمار میرود.
این ابزار نهتنها امکان محاسبه دقیق تأثیرات زیستمحیطی پروژهها را فراهم میکند، بلکه به عنوان مرجع اعتبارسنجی برای جلب اعتماد سرمایهگذاران جهانی نیز عمل میکند.
در چشمانداز کلی، ابزار Green Checker بخشی از حرکت جهانی بهسوی ایجاد استانداردهای مشترک در ارزیابی مالی سبز است؛ حرکتی که با افزایش شفافیت، کارایی و سرعت تخصیص منابع، میتواند روند گذار به اقتصاد کمکربن را شتاب بخشد.
جمعبندی:
با جهانیشدن ابزار Green Checker، بانک سرمایهگذاری اروپا نشان داد که مأموریتش فراتر از مرزهای اتحادیه اروپا است؛ مأموریتی برای ساخت زیرساخت اعتماد و سنجشپذیری در بازار سرمایهگذاری سبز جهان. این گام، الگویی است از گذار از «تأمین مالی صرف» به «ساخت نظام ارزیابی و استانداردسازی» که میتواند راه را برای مشارکت گستردهتر کشورهای درحالتوسعه در اقتصاد سبز جهانی هموار کند.
