آیا اطلاعات نادرست درباره خاموشی‌ها مانعی برای پیشرفت انرژی پاک است؟

تهیه و ترجمه: تیم تحریریه اکو اسکوپ

در پی خاموشی بزرگ اخیر در اسپانیا، «کتان جوشی»، مشاور اقلیم و انرژی مستقر در اروپا، بار دیگر توجه‌ها را به مسئله‌ای جلب کرد که به زعم او مهم‌تر از خود خاموشی است: موج اطلاعات نادرست و جهت‌دار علیه انرژی‌های تجدیدپذیر. جوشی در یادداشتی تحلیلی نوشت که هر بار در منطقه‌ای با سهم بالای انرژی بادی و خورشیدی خاموشی رخ می‌دهد، گروهی از رسانه‌ها و چهره‌های محافظه‌کار، انگشت اتهام را به سمت این منابع انرژی نشانه می‌گیرند.

او با اشاره به خاموشی مشهور سال ۲۰۱۶ در استرالیا جنوبی، خاموشی ۲۰۱۹ در بریتانیا، بحران برق کالیفرنیا در ۲۰۲۰ و قطعی مرگبار در تگزاس در ۲۰۲۱، می‌پرسد: آیا واقعاً این روایت‌سازی‌های نادرست باعث توقف یا کند شدن روند توسعه انرژی پاک شده‌اند؟ پاسخ او – با بررسی آمارهای رشد انرژی‌های تجدیدپذیر در این کشورها – منفی است.

استرالیا جنوبی؛ از بحران به پیشرفت

خاموشی بزرگ ۲۰۱۶ در استرالیا که با طوفان و آسیب به خطوط انتقال آغاز شد، به‌شدت سیاسی شد و موجب حمله‌های تند به انرژی باد شد. حتی نخست‌وزیر وقت، اسکات موریسون، با تکه زغالی در دست در پارلمان حاضر شد تا نمادگونه به دفاع از سوخت‌های فسیلی بپردازد. اما اکنون پس از ۸ سال، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در استرالیا جنوبی از حدود ۴۰ درصد به بیش از ۷۱ درصد افزایش یافته و سیستم برق‌رسانی این کشور باثبات‌تر از قبل عمل می‌کند.

بریتانیا؛ افت موقت، نه توقف

در پی قطعی برق ۲۰۱۹، که در اثر برخورد صاعقه با خط انتقال رخ داد، انرژی باد هدف حملات قرار گرفت. هرچند رشد انرژی بادی بریتانیا در چند سال اخیر کند شده، اما از سهم ۲۰ درصدی به بیش از ۳۰ درصد رسیده است. لغو پروژه‌هایی مانند مزرعه بادی اُرستد بیشتر به دلیل عوامل اقتصادی و نه بحران‌های رسانه‌ای بوده‌اند.

کالیفرنیا؛ بار گرمایش زمین

خاموشی ۲۰۲۰ در کالیفرنیا به‌عنوان یکی از نخستین نمونه‌ها، صریحاً به تغییرات اقلیمی نسبت داده شد. عامل اصلی، افزایش دما و کاهش بارندگی بود که شبکه را تحت فشار گذاشت. با وجود تلاش برخی برای متهم‌کردن انرژی خورشیدی، تحقیقات رسمی نشان داد که نیروگاه‌های گازی بیشترین سهم را در اختلال داشتند. این خاموشی حتی در مباحث سیاسی آمریکا نیز وارد شد و سناتور جو مانچین از آن برای مخالفت با طرح «بازسازی بهتر» بایدن استفاده کرد.

تگزاس؛ فاجعه انسانی و فریب رسانه‌ای

در زمستان ۲۰۲۱، تگزاس شاهد یکی از شدیدترین بحران‌های برقی خود بود که به مرگ حدود ۲۰۰ نفر انجامید. با وجود اینکه شکست گسترده در نیروگاه‌های گازی و زغالی عامل اصلی شناخته شد، بخش بزرگی از روایت رسانه‌ای محافظه‌کاران، آن را به انرژی بادی نسبت دادند. چهار سال بعد، هرچند رشد انرژی بادی کند شده، اما انرژی خورشیدی همچنان با سرعت در حال توسعه است.

اسپانیا؛ آزمون امروز

خاموشی اخیر اسپانیا، که در سال ۲۰۲۵ رخ داد، بار دیگر این چرخه اطلاعات نادرست را تکرار کرد. برخی از تحلیلگران، فشار مالیاتی بر نیروگاه‌های هسته‌ای را عامل کاهش تولید برق معرفی کرده و کاهش قیمت‌ها را به افزایش انرژی تجدیدپذیر نسبت داده‌اند. اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که شبکه برق اسپانیا همچنان عملکرد قابل قبولی دارد و روند توسعه انرژی پاک در این کشور ادامه دارد.

پیام پایانی؛ آماده برای «اطلاعات نادرست بعدی»

جوشی هشدار می‌دهد که خاموشی‌ها همچنان رخ خواهند داد و در جهان در حال گذار به انرژی پاک، حملات اطلاعاتی علیه تجدیدپذیرها اجتناب‌ناپذیر است. به گفته او، لازم است نهادهای بزرگ و دولتی بسیار سریع‌تر وارد عمل شوند و با آگاهی‌رسانی علمی، از پیش از وقوع چنین بحران‌هایی، ذهن افکار عمومی را آماده کنند.

او تأکید می‌کند که مقابله با اطلاعات نادرست نباید فقط بر دوش فعالان مستقل و نویسندگان آزاد باشد، بلکه نیاز به ساختارها و استراتژی‌های ارتباطی هماهنگ برای مقابله با این موج‌ها وجود دارد.

منبع: Ketan Joshi, RenewEconomy, 2025