گزارش جدید بلومبرگNEF نشان میدهد حجم قراردادهای خرید برق پاک شرکتها در سال ۲۰۲۵ با ثبت ۵۵.۹ گیگاوات، نسبت به سال قبل ۱۰ درصد کاهش یافته و برای نخستینبار در نزدیک به یک دهه روند صعودی این بازار متوقف شده است؛ بازاری که اکنون بیش از هر زمان دیگری تحت سلطه شرکتهای بزرگ فناوری قرار دارد.
بر اساس گزارش «چشمانداز بازار انرژی شرکتی نیمه نخست ۲۰۲۶» منتشرشده از سوی BloombergNEF، مجموع قراردادهای خرید برق پاک شرکتی در سال ۲۰۲۵ به ۵۵.۹ گیگاوات رسید که در مقایسه با رکورد ثبتشده در سال ۲۰۲۴، کاهش ۱۰ درصدی را نشان میدهد. این نخستین افت سالانه پس از هشت سال رشد متوالی در بازار جهانی قراردادهای خرید برق پاک (PPA) به شمار میرود.
با وجود این کاهش، سال ۲۰۲۵ همچنان دومین سال پرحجم در تاریخ این بازار محسوب میشود و سطح معاملات بیش از دو برابر حجم ثبتشده در سال ۲۰۲۰ باقی مانده است. تحلیلگران بلومبرگNEF این تحول را نه نشانه فروپاشی تقاضا، بلکه بازتنظیم بازار ارزیابی کردهاند.
افزایش هزینه پروژههای انرژی تجدیدپذیر، نوسانات قیمت برق و ابهامهای سیاستی در برخی کشورها رفتار خریداران را تغییر داده و شرکتها را به بازنگری در راهبردهای تأمین انرژی سوق داده است. در عین حال، تعهدات کربنزدایی شرکتها همچنان پابرجاست اما شیوه اجرای آن در حال تحول است. در سال ۲۰۲۵ تمرکز خرید برق پاک بیش از گذشته در اختیار شرکتهای بزرگ فناوری قرار گرفت. آمازون، متا، گوگل و مایکروسافت در مجموع ۴۹ درصد از کل قراردادهای خرید برق پاک جهان را به خود اختصاص دادند.
متا با انعقاد قراردادهایی به ظرفیت ۱۰.۲۴ گیگاوات در صدر قرار گرفت و آمازون نیز با ۱۰.۲۲ گیگاوات در رتبه بعدی ایستاد. این دو شرکت در مجموع ۲۰.۴ گیگاوات قرارداد منعقد کردند که ۴.۷ گیگاوات آن مربوط به انرژی هستهای بود. سهم انرژی هستهای حدود ۲۳ درصد از سبد خرید ترکیبی این دو شرکت را تشکیل میدهد. رشد سریع زیرساختهای هوش مصنوعی و مراکز داده، نیاز برق این شرکتها را بهطور چشمگیری افزایش داده و آنها را به سمت منابع برق پایدار و در دسترس دائمی سوق داده است.
ایالات متحده همچنان بزرگترین بازار خرید برق پاک شرکتی در جهان باقی ماند و با ثبت ۲۹.۵ گیگاوات قرارداد در سال ۲۰۲۵ رکورد جدیدی به ثبت رساند. چرخش شرکتهای بزرگ فناوری به سمت پروژههای هستهای، برقآبی و زمینگرمایی نقش مهمی در این رشد ایفا کرد. با این حال، تعداد خریداران منحصربهفرد در آمریکا ۵۱ درصد کاهش یافت و به ۳۳ شرکت رسید. افزایش ریسک ناشی از تغییرات سیاستی، ابهام در تعرفهها و حذف تدریجی مشوقهای مالیاتی، مشارکت شرکتهای کوچکتر را محدود کرد.
در اروپا، خاورمیانه و آفریقا حجم قراردادها با کاهش ۱۳ درصدی به ۱۷ گیگاوات رسید. افزایش ساعات قیمت منفی برق در اروپا ارزش اقتصادی پروژههای مستقل خورشیدی و بادی را کاهش داده و خریداران را به سمت سبدهای ترکیبی و هیبریدی با تولید پایدارتر سوق داده است. در منطقه آسیا-اقیانوسیه نیز حجم معاملات از ۱۰.۷ گیگاوات به ۶.۹ گیگاوات کاهش یافت که عمدتاً ناشی از افت فعالیت در هند و کره جنوبی بود. ژاپن با ثبت رکورد جدید بهعنوان نقطه روشن منطقه معرفی شد، در حالی که کشورهایی مانند مالزی همچنان برای توسعه بازار خرید شرکتی به حمایتهای تنظیمگری وابستهاند.
یکی از روندهای کلیدی سال ۲۰۲۵ افزایش اهمیت راهکارهای برق پاک پایدار و هیبریدی بود. شرکت Engie با انعقاد ۳.۶ گیگاوات قرارداد بهعنوان بزرگترین توسعهدهنده جهانی معرفی شد و هفت مورد از ده فروشنده برتر در قراردادهای برق پایدار یا ترکیبی مشارکت داشتند. محصولات موسوم به «شبهبارپایه» شامل پروژههای خورشیدی همراه با ذخیرهسازی، سبدهای ترکیبی خورشیدی-بادی و قراردادهای هستهای در مجموع ۵.۲ گیگاوات از معاملات سال را به خود اختصاص دادند. همچنین شرکتها خود را برای اصلاحات احتمالی در استانداردهای گزارشدهی انتشار دامنه ۲ در چارچوب پروتکل گازهای گلخانهای آماده میکنند؛ اصلاحاتی که ممکن است ردیابی ساعتی انتشار و انطباق جغرافیایی سختگیرانهتر را الزامی کند.
در چنین شرایطی، ادعای تأمین صددرصدی انرژی تجدیدپذیر صرفاً با منابع متناوب دشوارتر خواهد شد. کاهش هزینه باتری و توسعه پروژههای ذخیرهسازی هممکان با نیروگاههای تجدیدپذیر میتواند گذار به ساختارهای ترکیبی را تسریع کند. نایل بریهی، تحلیلگر انرژی شرکتی بلومبرگNEF و نویسنده اصلی گزارش، اعلام کرد خریداران برق پاک با دو سرعت متفاوت حرکت میکنند؛ شرکتهای بزرگ فناوری به سراغ قراردادهای بزرگتر و فناوریهای پیشرو میروند، در حالی که شرکتهای کوچکتر با واقعیتهای بازار برق و ریسکهای مقرراتی دستوپنجه نرم میکنند.
او تأکید کرد برای بازگشت بازار به مسیر رشد، عرضه برق پاک پایدار و رقابتپذیر در مقیاس وسیع ضروری است. این گزارش نشان میدهد بازار جهانی انرژی شرکتی وارد مرحلهای تازه شده است که در آن قابلیت اطمینان، انطباق زمانی و تابآوری شبکه به اندازه منشأ تجدیدپذیر اهمیت دارد. در شرایط افزایش تقاضای برق و سختگیرانهتر شدن مقررات اقلیمی، شرکتهایی که زودتر به منابع برق پاک پایدار دسترسی پیدا کنند، نقش تعیینکنندهای در شکلدهی اقتصاد و حکمرانی گذار انرژی جهانی خواهند داشت.
