نکات کلیدی خبر
- اجرای ۲۵ اقدام هماهنگ برای کاهش آلودگی هوا و مهار تغییر اقلیم، بهازای هر دلار هزینه حدود ۱۵ دلار منفعت اقتصادی ایجاد میکند.
- اجرای کامل این اقدامات میتواند تا سال ۲۰۵۰، در مجموع از ۱۴۴ میلیون مرگ زودرس مرتبط با آلودگی هوا جلوگیری کند.
- این بسته نسبت به سناریوی مبنای گزارش، از حدود ۰٫۳۴ درجه سانتیگراد گرمایش تا سال ۲۰۵۰ و ۱٫۴ درجه تا پایان قرن جلوگیری میکند.
- هر سال تأخیر در اقدام، بیش از ۱٫۵ تریلیون دلار منفعت ازدسترفته برای جهان به همراه دارد.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، به نقل از اخبار سازمان ملل، ارزیابی تازه برنامه محیطزیست سازمان ملل متحد و ائتلاف اقلیم و هوای پاک نشان میدهد مقابله همزمان با آلودگی هوا و تغییر اقلیم میتواند جان میلیونها نفر را نجات دهد، گرمایش زمین را محدود کند و بهازای هر دلار هزینه، حدود ۱۵ دلار منفعت اقتصادی به همراه داشته باشد.
این گزارش با عنوان «داراییهای پنهان: توجیه اقتصادی و سلامتمحور اقدام برای اقلیم و هوای پاک»، روز هفتم سپتامبر ۲۰۲۶، همزمان با روز جهانی هوای پاک برای آسمان آبی منتشر شد. ارزیابی یادشده، ۲۵ اقدام اثباتشده و اصلاحات سیاستی، از گسترش انرژیهای تجدیدپذیر و خودروهای برقی تا استفاده از سوختهای پاک برای پختوپز را بررسی کرده است.
پیام اصلی گزارش این است که بسیاری از منابع انتشار و بخشهای اقتصادی، همزمان در آلودگی هوا و تغییر اقلیم نقش دارند؛ بنابراین، رسیدگی مشترک به این دو بحران، منافع بیشتری از سیاستگذاری جداگانه ایجاد میکند.
اینگر اندرسن، مدیر اجرایی برنامه محیطزیست سازمان ملل، گفت: «برای مدتی طولانی، اقدام اقلیمی را هزینهای برای مدیریتکردن و آلودگی هوا را پیامد تأسفبار توسعه تلقی کردهایم.» به گفته او، این گزارش نشان میدهد هوای پاک خود محرک توسعه، سلامت، امنیت غذایی و انرژی و ثبات اقلیمی است؛ داراییای که باید در آن سرمایهگذاری کرد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نیز در پیام خود به مناسبت این روز تأکید کرد که کاهش آلودگی هوا از سلامت محافظت میکند، بهرهوری را افزایش میدهد و جوامعی تابآورتر و برخوردارتر میسازد. او تسریع گذار از سوختهای فسیلی را یکی از سریعترین و مؤثرترین راههای پاکسازی هوا و مقابله با بحران اقلیم دانست.
منافعی معادل ۱۱٫۴ درصد اقتصاد جهان تا پایان قرن
بر اساس برآورد گزارش، منافع سالانه اجرای این ۲۵ اقدام در سال ۲۰۳۵ معادل ۲٫۸ درصد تولید ناخالص داخلی جهان خواهد بود. این سهم در سال ۲۰۵۰ به ۴٫۵ درصد و در سال ۲۱۰۰ به ۱۱٫۴ درصد میرسد.
برای مقایسه، یارانههای صریح سوختهای فسیلی در سال ۲۰۲۲ معادل ۲٫۱۸ درصد تولید ناخالص داخلی جهان بود و هزینههای مراقبت سلامت در سال ۲۰۲۳ به ۹٫۳ درصد رسید.
حتی با کنارگذاشتن منافع رفاهی غیربازاری، مانند ارزش زندگی طولانیتر و سالمتر، همچنان بهازای هر دلار سرمایهگذاری، حدود چهار دلار منفعت ایجاد میشود.
الیوت هریس، یکی از رؤسای مشترک مستقل این ارزیابی، گفت نسبت منفعت به هزینه ۱۵ به یک، تقریباً در هر بخش اقتصادی دیگری بلافاصله سرمایه جذب میکند. او افزود: «هر سال تأخیر، بیش از ۱٫۵ تریلیون دلار منفعتی را از جهان میگیرد که دیگر بازنمیگردد.»
فرصت پیشگیری از ۱۴۴ میلیون مرگ زودرس
گزارش برآورد میکند که در سال ۲۰۲۵، مواجهه با آلودگی هوای آزاد ناشی از فعالیتهای انسانی، از جمله ذرات معلق ریز با قطر ۲٫۵ میکرومتر و کمتر و ازن، با ۶٫۴ میلیون مرگ زودرس در جهان مرتبط بوده است. آلودگی هوای خانگی نیز با دو میلیون مرگ زودرس دیگر، از جمله مرگ حدود ۳۰۰ هزار کودک، ارتباط داشته است.
پیامدهای سلامت به مرگومیر محدود نمیشود. بر اساس این ارزیابی، آلودگی هوای آزاد در همان سال در بروز ۵٫۵ میلیون مورد جدید آسم کودکان، دو میلیون مورد جدید زوال عقل و میلیونها مورد حمله قلبی، بیماری ریوی، دیابت، سکته مغزی و سرطان ریه نقش داشته است.
اجرای کامل ۲۵ اقدام پیشنهادی میتواند تا سال ۲۰۵۰، بهصورت تجمعی از ۱۴۴ میلیون مرگ زودرس مرتبط با آلودگی هوا جلوگیری کند. از این تعداد، ۹۶ میلیون مورد به آلودگی هوای آزاد مربوط است. همچنین امکان پیشگیری از صدها میلیون مورد بیماری مزمن وجود دارد.
از انرژی پاک تا اصلاح کشاورزی و مدیریت پسماند
بسته پیشنهادی شش بخش را پوشش میدهد: انرژی و سامانههای سوخت فسیلی، صنعت، حملونقل، کشاورزی و نظامهای غذایی، پختوپز و گرمایش خانگی و مدیریت پسماند.
توسعه برق تجدیدپذیر، افزایش بهرهوری انرژی، استفاده از فناوریهای پاک برای پختوپز و گرمایش، تشدید استانداردهای آلایندگی و بهرهوری خودروها، گسترش خودروهای برقی و استفاده از سوخت کمگوگرد در کشتیرانی، از اقدامات این بسته است. کاهش نشت در تأسیسات نفت و گاز، بهبود مدیریت دام و کود دامی و مصرف کارآمدتر کودهای کشاورزی نیز در آن جای دارد.
بسیاری از این اقدامات، انتشار آلایندههای بسیار قدرتمند اقلیمی، از جمله متان، کربن سیاه و هیدروفلوئوروکربنها را کاهش میدهند؛ موادی که در کوتاهمدت اثر گرمایشی شدیدی دارند.
کاهش انتشار و مهار گرمایش؛ مشروط به اجرای فوری
بر اساس مدلسازی گزارش، اجرای فوری این بسته، نسبت به سناریوی مبنا، انتشار جهانی دیاکسیدکربن را تا سال ۲۰۵۰ به نصف میرساند، انتشار متان را ۶۰ درصد کاهش میدهد و انتشار آلایندههای عمده هوا، از جمله کربن سیاه، دیاکسید گوگرد و اکسیدهای نیتروژن را حدود ۷۰ درصد کم میکند.
این اقدامات همچنین میتوانند از حدود ۰٫۳۴ درجه سانتیگراد گرمایش جهانی تا سال ۲۰۵۰ و ۱٫۴ درجه سانتیگراد تا سال ۲۱۰۰ جلوگیری کنند.
سایمون دیتز، رئیس مشترک ارزیابی و استاد سیاستگذاری محیطزیست در مدرسه اقتصاد لندن، گفت: «وقتی این اقدامات را در کنار هم مدلسازی کردیم، منافع بیشتر از آن چیزی بود که هرکدام بهتنهایی نشان میدادند.»
بااینحال، چالش اصلی اجرای سیاستهاست. گزارش، پراکندگی تصمیمگیری، ظرفیت محدود اجرای مقررات و ضعف هماهنگی دولتها را از موانعی میداند که ممکن است اجرای کامل اقدامات را در سطح جهان نزدیک به هشت سال به تأخیر بیندازد.
به همین دلیل، نویسندگان خواستار برنامهریزی یکپارچه در حوزه اقلیم، کیفیت هوا، سلامت و اقتصاد، تقویت نهادها و اجرای مقررات و هماهنگی بیشتر منابع مالی عمومی و خصوصی شدهاند.
همزمان، سازمان جهانی هواشناسی نیز هشدار داده است که افزایش آلودگی ناشی از آتشسوزیهای جنگلی و موجهای گرما، تلاشهای جهانی برای بهبود کیفیت هوا را تهدید میکند؛ وضعیتی که ضرورت اقدام هماهنگ را افزایش میدهد.
