در پی اجرای مقررات جدید و سختگیرانه محیطزیستی در اتحادیه اروپا و استرالیا، شرکتهای بزرگ در سطح جهان به بازطراحی و اصلاح بستهبندی محصولات خود روی آوردهاند. هدف از این تغییرات، کاهش زبالههای پلاستیکی، افزایش قابلیت بازیافت و حرکت بهسوی بستهبندیهای پایدار و قابل بازگشت به چرخه مصرف است؛ مسیری که اگرچه چالشبرانگیز است، اما به ضرورتی اجتنابناپذیر برای بقا در بازار آینده بدل شده است.
پلاستیک؛ دشمنی خوشظاهر
با وجود مزایای ظاهری پلاستیک مانند سبکی، دوام، قیمت پایین و قابلیت شخصیسازی، تکیه بیش از حد به آن باعث انباشت زباله در طبیعت و نفوذ میکروپلاستیکها به آب، خاک و حتی بدن انسان شده است. بر اساس آمار، بستهبندیهای پلاستیکی حدود ۴۰ درصد از کل زبالههای پلاستیکی جهان را تشکیل میدهند.
قوانین جدید؛ آغاز عصر تازه بستهبندی
از فوریه ۲۰۲۵، مقررات بستهبندی و زبالههای بستهبندی اتحادیه اروپا (PPWR) به اجرا درآمده است. این مقررات با هدف یکپارچهسازی استانداردهای بستهبندی پایدار در میان اعضای اتحادیه اروپا، شرکتها را موظف به کاهش مصرف مواد اولیه، استفاده از مواد زیستتخریبپذیر و بهبود قابلیت بازیافت بستهبندیها کرده است.
در سوی دیگر جهان، اهداف ملی بستهبندی استرالیا حتی از مقررات اروپا جاهطلبانهتر هستند. این برنامه که با همکاری دولت و صنایع بزرگ این کشور تدوین شده، هدف دارد تا پایان سال ۲۰۲۵، تمام بستهبندیها در استرالیا قابل بازیافت، قابل استفاده مجدد یا زیستتخریبپذیر باشند و استفاده از پلاستیکهای یکبارمصرف غیرضروری به طور کامل حذف شود.
شرکتها در مسیر تحول؛ از بازیافت تا ایستگاههای پرکن
در واکنش به این مقررات، شرکتها راهکارهای متنوعی را در پیش گرفتهاند. برخی از مواد زیستتخریبپذیر استفاده میکنند، برخی دیگر تمرکز خود را بر افزایش قابلیت بازیافت گذاشتهاند و گروهی نیز طراحی بستهبندی را به گونهای تغییر دادهاند که تولید زباله را به حداقل برساند.
یکی از تغییرات مهم دیگر، گرایش به سمت بستهبندیهای قابل استفاده مجدد و قابل پرکردن است. بهعنوان مثال، در آمریکا فروشگاههایی مانند Whole Foods و برندهایی نظیر The Body Shop ایستگاههای پرکن را راهاندازی کردهاند تا مشتریان بتوانند ظروف خود را مجدداً پر کنند.
اقتصاد چرخشی؛ افق تازه بازار بستهبندی
تمام این اقدامات در راستای تحقق اقتصاد چرخشی طراحی شدهاند؛ مدلی که در آن مواد و منابع به چرخه مصرف بازمیگردند و از تولید زباله جلوگیری میشود. با اینکه ممکن است برخی شرکتها در این مسیر نتوانند دوام بیاورند، اما پیشبینی میشود بازار راهکارهای بستهبندی با مواد بازیافتی تا سال ۲۰۲۹ به ارزشی نزدیک به ۲۵۰ میلیارد دلار برسد.
تحول بستهبندی، صرفاً یک الزام قانونی نیست؛ بلکه گامی ضروری برای حفظ سیاره زمین و جلب اعتماد نسل آینده مصرفکنندگان است. شرکتهایی که بتوانند در این مسیر نوآوری و انعطافپذیری نشان دهند، در رقابت آینده نیز پیشتاز خواهند بود.
