تغییرات اقلیمی و آینده کودکان: نسل جدید در معرض بی‌سابقه‌ترین مخاطرات اقلیمی قرار دارد

📅 تاریخ انتشار: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴
📍 منبع: دانشگاه آزاد بروکسل (Vrije Universiteit Brussel)

در پژوهشی جدید، دانشمندان اقلیم‌شناس هشدار دادند: اگر روند کنونی تولید گازهای گلخانه‌ای ادامه یابد، میلیون‌ها کودک امروز در طول عمر خود با گرمازدگی‌های بی‌سابقه، خشکسالی، سیلاب‌های رودخانه‌ای، شکست محصول، آتش‌سوزی‌های جنگلی و طوفان‌های استوایی مواجه خواهند شد.

بر اساس سناریویی که در آن دمای زمین تا سال ۲۱۰۰ حدود ۳.۵ درجه سانتی‌گراد افزایش یابد، ۹۲ درصد از کودکانی که در سال ۲۰۲۰ به دنیا آمده‌اند، گرماهایی بی‌سابقه را در طول زندگی خود تجربه خواهند کرد؛ این شامل ۱۱۱ میلیون کودک می‌شود. اما اگر جهان به هدف توافق پاریس برای محدودسازی گرمایش به ۱.۵ درجه برسد، می‌توان ۴۹ میلیون کودک را از این خطر محافظت کرد.

این آمار تنها مربوط به یک نسل تولد است. اگر تمامی کودکان بین ۵ تا ۱۸ سال امروز را در نظر بگیریم، در سناریوی گرمایش ۳.۵ درجه، ۱.۵ میلیارد کودک با شرایط اقلیمی بی‌سابقه روبه‌رو خواهند شد. با تحقق هدف ۱.۵ درجه، می‌توان ۶۵۴ میلیون کودک را از این وضعیت نجات داد.

کودکان، قربانیان ناعادلانه بحران اقلیم

پروفسور «ویم تیری» از دانشگاه VUB می‌گوید: «در سال ۲۰۲۱ نشان دادیم که کودکان به‌ویژه در کشورهای کم‌درآمد، بیش از سایر گروه‌ها در معرض پدیده‌های اقلیمی شدید قرار دارند. در پژوهش جدید، ارزیابی کردیم که چگونه این مواجهه در طول عمر فراتر از آن چیزی خواهد بود که در دوران پیشاصنعتی محتمل بود.»

دکتر «لوک گرنت»، نویسنده اصلی تحقیق، با اشاره به تعریف “زندگی بی‌سابقه”، می‌گوید: «در نبود تغییر اقلیم، احتمال مواجهه با این میزان مخاطرات اقلیمی کمتر از یک در ده هزار بود.» این آستانه برای هر نوع حادثه و منطقه جغرافیایی متفاوت است.

تأثیر بین‌نسلی تغییر اقلیم

هر چه سن فرد کمتر باشد، احتمال مواجهه با شرایط اقلیمی شدیدتر بیشتر است. حتی اگر گرمایش زمین به ۱.۵ درجه محدود شود، بیش از نیمی از کودکانی که در سال ۲۰۲۰ متولد شده‌اند، گرمازدگی‌های بی‌سابقه را تجربه خواهند کرد. این رقم برای متولدان ۱۹۶۰ تنها ۱۶ درصد است.

طبق نتایج مطالعه، در سناریوی گرمایش ۳.۵ درجه، بیش از ۹۰ درصد کودکان متولد ۲۰۲۰ در معرض چنین گرماهایی قرار خواهند گرفت. این نابرابری نسلی در سایر پدیده‌های اقلیمی نیز تکرار می‌شود.

بی‌عدالتی اجتماعی و آسیب‌پذیری اقلیمی

پژوهشگران هشدار داده‌اند که کودکان دارای شرایط اجتماعی-اقتصادی ضعیف‌تر، بیشترین بار ناشی از بحران اقلیمی را متحمل می‌شوند. به‌طور خاص، ۹۵ درصد از کودکان آسیب‌پذیر متولد ۲۰۲۰ با گرمازدگی‌های بی‌سابقه روبه‌رو خواهند شد، در حالی که این رقم برای گروه با کمترین آسیب‌پذیری ۷۸ درصد است.

لزوم اقدام فوری جهانی پیش از اجلاس COP30

در آستانه نشست اقلیمی COP30 در برزیل، کشورها باید تعهدات جدید اقلیمی خود را ارائه دهند. بر اساس سیاست‌های فعلی، گرمایش جهانی تا پایان قرن به حدود ۲.۷ درجه می‌رسد. این پژوهش و گزارش هم‌زمان بنیاد “Save The Children” بر ضرورت حیاتی حفظ گرمایش زیر ۱.۵ درجه برای حفاظت از آینده کودکان تأکید دارند.

مدیرعامل این بنیاد، “اینگر اَشینگ” گفت: «کودکان جهان در حال پرداخت هزینه بحران اقلیمی هستند؛ بحرانی که هیچ نقشی در ایجاد آن نداشته‌اند. از گرماهای کشنده و طوفان‌های ویرانگر تا خشکسالی‌های خزنده، زندگی آن‌ها هر روز تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد. این پژوهش جدید هنوز برای امیدواری جایی باقی گذاشته است؛ اما فقط اگر فوراً و به‌طور جسورانه اقدام کنیم و گرمایش زمین را زیر ۱.۵ درجه نگه‌داریم.»

نتیجه‌گیری

با ادامه روند فعلی، فرزندان امروز و نسل‌های آینده با زندگی‌ای روبه‌رو خواهند شد که در آن پدیده‌های اقلیمی شدید به یک امر روزمره تبدیل می‌شود. این یافته‌ها زنگ خطری جدی برای سیاست‌گذاران اقلیمی جهان است تا عدالت اقلیمی و حفاظت از کودکان را در اولویت قرار دهند.

منبع پژوهش:

Grant, L., Vanderkelen, I., Gudmundsson, L. et al. Global emergence of unprecedented lifetime exposure to climate extremes. Nature, ۲۰۲۵
DOI: 10.1038/s41586-025-08907-1