دولت چین در قالب پانزدهمین برنامه پنجساله خود، هدفگذاری جدیدی برای کاهش شدت کربن اعلام کرده است. بر اساس این برنامه، شدت انتشار کربن به میزان ۱۷ درصد تا سال ۲۰۳۰ کاهش خواهد یافت. این هدف در حالی مطرح شده که چین همچنان به مصرف زغالسنگ ادامه میدهد و سقف مشخصی برای کاهش مصرف آن تعیین نکرده است. تحلیلگران هشدار دادهاند که رشد اقتصادی سریع ممکن است اثرات این کاهش را خنثی کند و موجب افزایش کلی انتشار گازهای گلخانهای شود.
جزئیات برنامه اقلیمی چین
دولت چین در تاریخ ۵ مارس ۲۰۲۶، در جریان انتشار پانزدهمین برنامه پنجساله توسعه اقتصادی خود، هدف جدیدی برای کاهش شدت کربن اعلام کرد. بر اساس این برنامه، چین متعهد شده است تا سال ۲۰۳۰، شدت انتشار کربن را به میزان ۱۷ درصد کاهش دهد. شدت کربن به معنای میزان انتشار گازهای گلخانهای در ازای هر واحد تولید ناخالص داخلی (GDP) است.
این هدفگذاری جدید در ادامه تعهدات پیشین چین برای رسیدن به اوج انتشار کربن تا پیش از سال ۲۰۳۰ و دستیابی به بیطرفی کربنی تا سال ۲۰۶۰ صورت گرفته است.
مقایسه با اهداف قبلی و نگرانیها
هدف جدید چین برای کاهش ۱۷ درصدی شدت کربن در بازه زمانی ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰، در مقایسه با هدف قبلی این کشور برای کاهش ۱۸ درصدی در دوره ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، محتاطانهتر ارزیابی شده است. گزارشهای سالانه نشان دادهاند که چین در تحقق هدف قبلی خود ناکام بوده و تنها بهطور محدود به آن نزدیک شده است.
تحلیلگران هشدار دادهاند که در صورت رشد سریع اقتصادی، کاهش شدت کربن ممکن است منجر به افزایش کلی انتشار گازهای گلخانهای شود. بهعبارت دیگر، اگر تولید ناخالص داخلی بهسرعت افزایش یابد، حتی با کاهش شدت کربن، مجموع انتشار ممکن است بیشتر شود.
نقش انرژیهای تجدیدپذیر و زغالسنگ
برنامه جدید چین بر توسعه انرژیهای تجدیدپذیر تأکید دارد. دولت این کشور قصد دارد سالانه ۳۰ میلیون تن زغالسنگ را با منابع انرژی تجدیدپذیر جایگزین کند. با این حال، در این برنامه هیچ سقف مشخصی برای کاهش مصرف زغالسنگ تعیین نشده است؛ موضوعی که موجب نگرانی فعالان محیطزیست شده است.
در حال حاضر، انرژیهای تجدیدپذیر حدود ۱۱ درصد از تولید ناخالص داخلی چین را تشکیل میدهند و دولت قصد دارد این سهم را در طول دهه آینده افزایش دهد.
واکنش نهادهای بینالمللی
سازمانهای محیطزیستی مانند Greenpeace اعلام کردهاند که حذف هدفگذاری شدت انرژی از برنامه جدید، نشاندهنده تغییر رویکرد چین به سمت تمرکز بر کاهش مستقیم انتشار کربن است. با این حال، آنها هشدار دادهاند که بدون تعیین سقف مشخص برای انتشار کلی، تحقق اهداف اقلیمی جهانی با چالش مواجه خواهد شد.
همچنین برخی تحلیلگران معتقدند که برنامه جدید چین فاقد جسارت لازم برای تسریع در گذار انرژی است و ممکن است نتواند نقش رهبری جهانی در مقابله با تغییرات اقلیمی را ایفا کند.
جمعبندی و چشمانداز
چین بهعنوان بزرگترین منتشرکننده گازهای گلخانهای در جهان، نقش تعیینکنندهای در موفقیت یا شکست تلاشهای جهانی برای مقابله با تغییرات اقلیمی دارد. برنامه جدید این کشور برای کاهش شدت کربن، اگرچه گامی مثبت تلقی میشود، اما بهدلیل نبود اهداف سختگیرانهتر و عدم تعیین سقف انتشار، با انتقادهایی مواجه شده است.
در حالی که جهان بهدنبال اقدامات فوری و مؤثر برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای است، برنامه اقلیمی چین نشان میدهد که این کشور همچنان در حال توازن میان رشد اقتصادی و تعهدات زیستمحیطی است.
