مروری بر محتوای خبر
چین با اجرای پروژهای عظیم و کمنظیر، کوههای استان گوئیژو (Guizhou) در جنوب غربی این کشور را با صفحات خورشیدی پوشانده است؛ اقدامی که نه تنها گامی بزرگ در جهت تولید انرژی تجدیدپذیر است، بلکه اهدافی چندگانه در حوزه توسعه روستایی، امنیت غذایی و کاهش فقر را نیز دنبال میکند.
این پروژه که بهعنوان یکی از جاهطلبانهترین اقدامات انرژی خورشیدی در جهان شناخته میشود، نماد نوآوری چین در حوزه انرژیهای نوین است و بهگونهای طراحی شده که پنلهای خورشیدی به شکلی منظم و دقیق بر فراز کوهها نصب شدهاند؛ تا جایی که گویی بخشی طبیعی از مناظر کوهستانی شدهاند.
گوئیژو؛ سرزمینی مناسب برای خورشید
استان گوئیژو با چشماندازهای کوهستانی، ارتفاع بالا، اقلیم متغیر و دسترسی سخت، بهطور طبیعی شرایطی خاص برای توسعه پروژههای خورشیدی دارد. دولت چین با اعطای وامهای بانکی و مشوقهای مالی به تولیدکنندگان انرژی خورشیدی، زیرساختهای عظیمی را در این منطقه ایجاد کرده است.
طبق اعلام رسانههای چینی، این پروژه تنها بخشی از ظرفیت گسترده چین در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر است. چین در حال حاضر تولیدکننده ۳۳۹ گیگاوات ساعت انرژی پاک است که بهتنهایی از مجموع چهار کشور بعدی یعنی آمریکا، برزیل، بریتانیا و اسپانیا بیشتر است. این کشورها در مجموع تنها ۷۲ گیگاوات ساعت انرژی تجدیدپذیر تولید میکنند.
از تولید انرژی تا کشاورزی هدفمند
نخستین نیروگاه خورشیدی مکمل کشاورزی در گوئیژو در سال ۲۰۱۶ راهاندازی شد. این نیروگاه موسوم به Mezhan agriculture-complementary photovoltaic power plant (نیروگاه فتوولتائیک مکمل کشاورزی مزهان) در ابتدا بهصورت آزمایشی به کشت محصولاتی مانند گل همیشهبهار، سیبزمینی، گندم سیاه و علوفه بین ردیفهای پنل خورشیدی پرداخت.
در سال ۲۰۲۳، روستای چاخه (Chahe) در بخش مزهان نیز با الگوگیری از این طرح، ۷۰۰ مو (حدود ۴۷ هکتار) از زمینهای خود را به کشت گندم سیاه بین صفحات خورشیدی اختصاص داد که ارزشی معادل ۳۲۰ هزار یوان (۴۵ هزار دلار) ایجاد کرد.
کای یونگبین، دبیر حزب روستای چاخه در اینباره میگوید:
«در گذشته این منطقه خشک و کمبارور بود. روستاییان نهایتاً میتوانستند از هر مو فقط ۲ هزار یوان از کشت سیبزمینی درآمد داشته باشند. اما اکنون، علاوه بر دریافت اجاره زمین برای نصب پنلهای خورشیدی، از فروش محصولات کشاورزی و همچنین اشتغال در نیروگاه یا تعاونیها نیز درآمد کسب میکنند.»
مدل مکمل خورشیدی – کشاورزی؛ الگویی برای توسعه پایدار روستایی
این پروژهها با بهرهگیری از مدل «تکمیل متقابل کشاورزی و خورشیدی»، بهینهترین استفاده ممکن را از زمینهای محدود فراهم کردهاند. در این روش، تولید انرژی تجدیدپذیر با توسعه کشاورزی همزمان میشود و منجر به افزایش اشتغال، افزایش بهرهوری زمین و کاهش فقر در مناطق روستایی میشود.
افزون بر آن، این طرحها در کاهش ردپای کربنی و تحقق اهداف جهانی در مسیر گذار انرژی، نقش مهمی ایفا میکنند و همزمان به دو چالش بزرگ جهانی یعنی تأمین غذا و اشتغال در مناطق محروم پاسخ میدهند.
رشد سریع ظرفیت خورشیدی و تأثیرات منطقهای
شرکتهایی مانند Guizhou Jinyuan Co. که در اجرای این پروژهها مشارکت دارند، علاوه بر تولید برق، فرآیندهای کشاورزی منطقه را نیز سازماندهی و تقویت کردهاند. بر اساس دادهها، از سال ۲۰۱۵ تاکنون تولید خورشیدی در گوئیژو از ۱.۷۵ میلیون کیلووات به بیش از ۱۵ میلیون کیلووات در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته و پیشبینی میشود این رشد ادامه یابد.
در کنار تولید انرژی، پروژههایی از این دست، بستری برای احیای مناطق متروک، بازگرداندن مهاجرت معکوس به روستا و ارتقای کیفیت زندگی در نواحی دورافتاده فراهم کردهاند.
چین؛ پیشتاز انرژی پاک با نگاه چندبُعدی
با توسعه چنین پروژههایی، چین نشان داده است که توسعه انرژی تجدیدپذیر صرفاً یک هدف زیستمحیطی نیست، بلکه میتواند بهعنوان یک راهبرد جامع برای توسعه پایدار، توانمندسازی جوامع محلی، مدیریت منابع طبیعی و ارتقای عدالت اجتماعی نیز به کار گرفته شود.
این رویکرد، الگویی قابلتوجه برای سایر کشورهای در حال توسعه محسوب میشود که بهدنبال راهکارهای همزمان برای مقابله با تغییرات اقلیمی و محرومیتهای اقتصادی در نواحی کمبرخوردار هستند.
