ستاره درخشان آسیای مرکزی؛ مسیر پیشرفت ازبکستان

ازبکستان که امروز به‌عنوان یکی از کشورهای در حال رشد آسیای مرکزی شناخته می‌شود، طی دهه گذشته با اصلاحات گسترده در حوزه‌های حکمرانی، پایداری محیط‌زیست، آموزش، و تعاملات بین‌المللی، تحولی چشمگیر را تجربه کرده است.
برنامه تحول‌آفرین «استراتژی ۲۰۳۰» که توسط رئیس‌جمهور شوکت میرضیایف طراحی شده، بر پنج محور اصلی استوار است: پایداری زیست‌محیطی، اصلاحات اداری، تحول اجتماعی، امنیت ملی، و چشم‌انداز آینده‌محور. این استراتژی، راهنمای تمام بخش‌های دولتی شده و اهداف اقتصادی را در تعادل با نیازهای اجتماعی و زیست‌محیطی تنظیم می‌کند.

رشد اقتصادی: گامی به سوی اقتصاد باز و جهانی‌شده

بر اساس گزارش صندوق بین‌المللی پول، تولید ناخالص داخلی ازبکستان در سال ۲۰۲۴ از مرز ۱۲۰ میلیارد یورو عبور کرد. صادرات کشور نیز به بیش از ۲۴ میلیارد یورو رسید و ذخایر طلا و ارز خارجی از ۳۸ میلیارد یورو فراتر رفت.
در سومین مجمع بین‌المللی سرمایه‌گذاری تاشکند، قراردادهایی به ارزش ۲۵.۵ میلیارد یورو امضا شد. توسعه زیرساخت‌ها و انرژی، ایجاد ۱.۵ میلیون شغل و پیشرفت در مذاکرات پیوستن به سازمان تجارت جهانی با ۲۲ کشور از جمله آمریکا و چین، از عوامل اصلی رشد پایدار اقتصادی کشور بوده‌اند.

محیط زیست: قدم‌های سبز برای آینده‌ای پایدار

در پنج سال گذشته، ۱۶ نیروگاه خورشیدی و بادی با ظرفیت مجموع ۳۵۰۰ مگاوات در ازبکستان احداث شده‌اند و سهم انرژی‌های تجدیدپذیر به ۱۶٪ رسیده است؛ هدف بعدی ۴۰٪ تا سال ۲۰۳۰ است.
پروژه ملی «یَشیل‌ماکان» منجر به کاشت ۱۳۸ میلیون درخت، ایجاد کمربندهای سبز به وسعت ۱۰ هزار هکتار و افتتاح ۲۵۷ پارک جدید شده است. همچنین، طرح «باغ من» با واگذاری زمین به ۱۰ هزار شهروند، نه‌تنها محیط زیست را بهبود داده بلکه به کارآفرینی محلی نیز جان تازه‌ای بخشیده است.

سازمان‌های بین‌المللی از اقدامات ازبکستان در مقابله با بیابان‌زایی تمجید کرده‌اند و سال ۱۴۰۴ به‌عنوان سال حفاظت محیط زیست نام‌گذاری شده است.

مدیریت منابع آبی: نوآوری در کشاورزی

با مصرف سالانه بیش از ۵۰ میلیارد مترمکعب آب، استفاده بهینه از منابع آبی برای کشور حیاتی است. در سال ۲۰۲۴، به کمک فناوری‌های نوین، آبیاری در سطح ۱.۸ میلیون هکتار زمین بهینه‌سازی شد.

اصلاحات اجتماعی: اولویت با مردم

در سال ۲۰۲۴، حمایت‌های اجتماعی از ۲.۲ میلیون خانواده گسترش یافت. دولت همچنین اقداماتی برای حمایت از معلولان، افزایش اشتغال و تأمین پروتزهای مدرن انجام داد. مراکز خدمات اجتماعی «اینسان» با پشتیبانی بانک جهانی برای کمک به اقشار آسیب‌پذیر راه‌اندازی شدند.

احیای فرهنگی: میراث، پایه رنسانس سوم

میرضیایف حفظ و ترویج میراث فرهنگی را به سطح سیاست ملی ارتقا داده است.
در سال ۲۰۲۴، نمایشگاه‌هایی در فلورانس و ونیز با عنوان «پیشروان ازبکستان در دل کویر» برگزار شد. همچنین هشتمین کنگره بین‌المللی میراث فرهنگی با شعار «میراث نیاکان بزرگ – پایه رنسانس سوم» در تاشکند و سمرقند برگزار شد.
در شهریور نیز، موزه بریتانیا نمایشگاه ویژه‌ای با عنوان «جاده ابریشم» برگزار کرد که با استقبال جهانی روبه‌رو شد.

جوانان و ورزش: افتخارآفرینی در صحنه جهانی

در المپیک پاریس ۲۰۲۴، تیم ملی ازبکستان با کسب ۱۳ مدال (۸ طلا، ۲ نقره و ۳ برنز) بهترین نتیجه تاریخ خود را ثبت کرد و در جایگاه سیزدهم جهان ایستاد. تیم بوکس کشور نیز با ۵ طلا، ۲ نقره و ۱ برنز صدرنشین این رشته شد.
این موفقیت‌ها حاصل سرمایه‌گذاری بلندمدت در زیرساخت‌های ورزشی و حمایت از استعدادهای جوان است.

۲۲.۹٪ از کارآفرینان ازبک زیر ۳۰ سال هستند؛ شامل ۳۵۰۰ کشاورز و ۷۸۰۰ صنعتگر.

دیجیتال‌سازی: گام بلند به‌سوی آینده

برنامه «ازبکستان دیجیتال – ۲۰۳۰» توسعه فناوری کشور را سرعت بخشیده است. درآمد حاصل از صادرات خدمات IT به ۳۲۶ میلیون یورو رسید و بیش از ۱۰۰۰ استارتاپ در پارک‌های فناوری فعال‌اند.
برای نخستین بار، انتخابات ۲۰۲۴ پارلمانی و محلی از طریق سامانه «ای-سایلوف» به‌صورت دیجیتال برگزار شد که سطحی نوین از شفافیت را به دموکراسی افزود.

بر اساس شاخص نوآوری جهانی، ازبکستان در سال ۲۰۲۴ در میان کشورهای با درآمد متوسط، در جایگاه دهم ایستاده است (رشد از رتبه ۱۳۳ در دهه قبل).

آموزش و نوآوری: سرمایه‌گذاری برای نسل آینده

نرخ ورود به آموزش عالی از ۹٪ در سال ۲۰۱۶ به ۴۲٪ در سال ۲۰۲۳ رسید و هدف ۵۰٪ تا سال ۲۰۳۰ است.
دولت در سال ۲۰۲۳ حدود ۴.۵ میلیارد یورو (۴۴٪ از بودجه اجتماعی) در حوزه آموزش سرمایه‌گذاری کرده است. این بودجه باعث راه‌اندازی شعبه‌های دانشگاه‌های بین‌المللی و ارائه بورسیه‌هایی برای زنان شده و رتبه دانشگاه‌های ازبک در رده‌بندی جهانی را ارتقا داده است.

دانشگاه‌ها اکنون دوره‌هایی در زمینه‌های هوش مصنوعی، داده‌کاوی و بلاک‌چین ارائه می‌دهند تا نسل جوان را برای رقابت جهانی آماده سازند.

جمع‌بندی:
ازبکستان در مسیر تبدیل شدن به الگویی موفق از توسعه پایدار، هم‌زمان با پیشرفت اقتصادی، حفاظت محیط زیست، اصلاحات اجتماعی، دیجیتال‌سازی، و احیای فرهنگی گام برمی‌دارد. آینده این کشور درخشان‌تر از همیشه به نظر می‌رسد.