بلژیک در گزارش ۲۰۲۵ توسعه پایدار با کسب امتیاز ۸۰.۷ و رتبه ۱۸ جهانی، پیشرفت پایدار داشته اما در تغییرات اقلیمی، تولیدات غذایی و فشارهای زیستمحیطی وارداتی عقبمانده است.
جدول وضعیت اهداف ۱۷گانه توسعه پایدار در بلژیک (SDGs – Belgium, 2025)
| شماره هدف | عنوان هدف | وضعیت فعلی | روند (Trend) | توضیح کوتاه |
|---|---|---|---|---|
| SDG1 | پایان فقر | ● عالی (A) | → ثابت | فقر مطلق تقریباً صفر؛ فقر نسبی کنترل شده |
| SDG2 | پایان گرسنگی | ● متوسط/چالشدار (G/D mix) | ↓ رو به بدترشدن | چاقی بالا، ردپای تغذیهای سنگین |
| SDG3 | سلامت و رفاه | ● عالی (A) | → ثابت | مرگومیر مادر و کودک بسیار پایین؛ شکاف سلامت درآمدی وجود دارد |
| SDG4 | آموزش باکیفیت | ● خوب اما رو به افت | ↓ رو به بدترشدن | کیفیت PISA و عملکرد ریاضی کاهش یافته |
| SDG5 | برابری جنسیتی | ● خوب | → ثابت | مشارکت اقتصادی بالا؛ حضور سیاسی هنوز کم |
| SDG6 | آب و بهداشت | ● عالی (A) | → ثابت | دسترسی تقریباً کامل؛ مصرف آب مجازی وارداتی بالا |
| SDG7 | انرژی پاک و ارزان | ● خوب | → ثابت | دسترسی ۱۰۰٪؛ سهم انرژی پاک پایین (۱۱.۷٪) |
| SDG8 | رشد اقتصادی و کار شایسته | ● خوب | → ثابت | بازار کار پایدار؛ بهرهوری نوآوری بالا |
| SDG9 | صنعت، نوآوری و زیرساخت | ● بسیار عالی (A) | ↑ بهبود | پژوهش، اینترنت، ثبت اختراع در سطح بالای اروپا |
| SDG10 | کاهش نابرابریها | ● خوب | → ثابت | نابرابری توزیع درآمد پایین اما چالش سالمندی |
| SDG11 | شهرها و جوامع پایدار | ● خوب | → ثابت | حملونقل عمومی قوی؛ قیمت مسکن چالش اصلی |
| SDG12 | مصرف و تولید پایدار | ● ضعیف (D/G mix) | ↓ رو به بدترشدن | آلودگی وارداتی، ضایعات، انتشار نیتروژن بالا |
| SDG13 | اقدام اقلیمی | ● متوسط ضعیف (S) | → ثابت | انتشار CO₂ بالا و کاهش کافی مشاهده نشده |
| SDG14 | حیات در دریا | ● ضعیف (D/G mix) | ↓ رو به بدترشدن | امتیاز آبهای پاک بسیار پایین (۳۰.۲) |
| SDG15 | حیات روی زمین | ● ضعیف | ↓ رو به بدترشدن | جنگلزدایی وارداتی و کاهش شاخص بقای گونهها |
| SDG16 | صلح، عدالت و نهادهای قوی | ● متوسط | → ثابت | آزادی رسانه و فساد چالشدار؛ امنیت اجتماعی بالا |
| SDG17 | مشارکت جهانی | ● متوسط | → ثابت | کمکهای توسعهای پایینتر از هدف؛ دادههای آماری قوی |
جمعبندی در یک نگاه
- بهترین عملکردها: SDG1، SDG3، SDG6، SDG7، SDG9
- ضعیفترین عملکردها: SDG12، SDG13، SDG14، SDG15
- روند رو به پسرفت: تغذیه، آموزش، محیطزیست
- حوزههایی با ثبات اما بدون جهش: حکمرانی، نابرابری، شهرهای پایدار
گزارش ۲۰۲۵ نشان میدهد بلژیک با امتیاز ۸۰.۷ در میان ۱۶۷ کشور، عملکردی فراتر از میانگین جهانی ثبت کرده اما در حوزههای آبوهوا، تغذیه و مصرف مسئولانه با چالشهای جدی روبهروست.
بلژیک در گزارش ۲۰۲۵ توسعه پایدار با کسب امتیاز ۸۰.۷ و رتبه ۱۸ جهانی، پیشرفت پایدار داشته اما در تغییرات اقلیمی، تولیدات غذایی و فشارهای زیستمحیطی وارداتی عقبمانده است.
بر اساس دادههای منتشرشده در Sustainable Development Report 2025، بلژیک بار دیگر جایگاه خود را به عنوان یکی از کشورهای پیشرو در مسیر توسعه پایدار تثبیت کرد. این کشور با امتیاز ۸۰.۷ از ۱۰۰ و کسب رتبه ۱۸ در میان ۱۶۷ کشور، بالاتر از میانگین منطقهای و جهانی قرار گرفته است. این عملکرد در حالی ثبت شده که تنها ۳ درصد از دادههای مرتبط با شاخصها ناموجود بوده و نشاندهنده شفافیت آماری بالای کشور است.
بهبود ۲.۷ واحدی نسبت به سال ۲۰۱۵ نشان میدهد دولت بلژیک در دهه گذشته مسیر اصلاحات اجتماعی، زیستمحیطی و اقتصادی را بهطور پیوسته دنبال کرده است.
براساس نمودار «عملکرد متوسط در اهداف توسعه پایدار» در صفحه نخست فایل، بلژیک در شاخصهای مرتبط با فقر، سلامت، آموزش، برابری جنسیتی، آب و انرژی پاک عملکردی قوی داشته اما در حوزههای تولید و مصرف پایدار (SDG12)، آبوهوا (SDG13)، حفاظت از تنوع زیستی (SDG14 و SDG15) و نابرابریها بخشی از امتیازات را از دست داده است.
فقر نزدیک به صفر؛ نقطه قوت پایدار بلژیک
صفحه دوم گزارش نشان میدهد بلژیک در شاخص فقر مطلق عملکردی قابلتوجه دارد:
- فقر ۲.۱۵ دلاری: ۰.۲٪
- فقر ۳.۶۵ دلاری: ۰.۳٪
- فقر پس از مالیات و انتقالات: ۶.۹٪
این دادهها نشان میدهد ساختار بازتوزیعی اقتصادی و سیاستهای رفاهی توانستهاند تقریباً ریشه فقر مطلق را در کشور حذف کنند.
تغذیه و سلامت؛ شکاف کوچک، چالش بزرگ
بلژیک در حوزه گرسنگی و سوءتغذیه نیز وضعیت مطلوبی دارد، اما چالش چاقی (۲۰ درصد جمعیت بزرگسال) و شاخص تغذیه انسانی بالا (Human Trophic Level) با امتیاز ۲.۴ نشان میدهد الگوی غذایی هنوز به سمت مصرف پایدار حرکت نکرده است.
در بخش بهداشت:
- مرگومیر مادران: ۳.۸ در ۱۰۰ هزار – وضعیت «عالی»
- امید به زندگی: ۸۲.۱ سال
- مرگ کودکان زیر ۵ سال: ۳.۶ در هزار
اما شاخص رفاه ذهنی با امتیاز ۶.۹ و شکاف سلامت میان طبقات درآمدی (۲۵.۹ درصد) هشداردهنده است.
آموزش؛ فراگیری بالا اما افت کیفیت تحصیلی
بلژیک در دسترسی آموزشی تقریباً کامل عمل میکند:
- ثبتنام ابتدایی: ۹۸.۸٪
- مشارکت در پیشدبستانی: ۹۸.۶٪
اما افت نمره PISA (486.3) و افزایش دانشآموزان کمعملکرد (۲۵٪) نشان میدهد کیفیت تحصیلی با چالش مواجه است.
جنسیت؛ پیشرفت پایدار اما نابرابری در سیاست
نسبت مشارکت زنان در نیروی کار به مردان ۸۴.۵٪ است و نیازهای تنظیم خانواده در ۹۰.۵٪ موارد تأمین میشود؛ دو شاخص عالی.
اما تنها ۳۹.۳٪ کرسی پارلمان در اختیار زنان است و این شاخص در وضعیت «پیشرفت کند» ثبت شده است.
آب و انرژی پاک؛ عملکرد نزدیک به کامل
بلژیک تقریباً در همه شاخصهای مرتبط با دسترسی به آب و انرژی در وضعیت «عالی» قرار دارد:
- ۱۰۰٪ دسترسی به برق و سوخت پاک
- ۹۹.۷٪ دسترسی به خدمات ایمن آب
- ۹۴.۹٪ دسترسی به خدمات ایمن فاضلاب
چالش اصلی اما مصرف آب مجازی وارداتی با رقم ۳۳۵۵ مترمکعب سرانه است؛ که فشار بر منابع سایر کشورها را افزایش میدهد.
اقتصاد، اشتغال و نوآوری؛ نقطه اتکای ساختاری بلژیک
بلژیک در نوآوری و زیرساخت از قویترین کشورهای جهان است:
- ۳.۴٪ GDP صرف پژوهش و توسعه
- ۱۲۰۲ ثبت اختراع بهازای هر یک میلیون نفر
- ۹۴.۶٪ دسترسی به اینترنت
- ۹۷.۳ اشتراک پهنباند موبایل در هر ۱۰۰ نفر
نرخ اشتغال ۶۶.۸٪ و NEET تنها ۶.۹٪ نشان میدهد بازار کار نسبتاً پایدار است.
آبوهوا و محیطزیست؛ پاشنه آشیل بلژیک
چالشهای اصلی کشور در SDG12، SDG13، SDG14 و SDG15 دیده میشود:
۱. تغییرات اقلیمی (SDG13)
- سرانه انتشار CO₂: ۷.۱ تن
- انتشار سرانه وارداتی: ۹.۸ تن
وضعیت «ثابت» یا حتی رو به بدترشدن. - ۲. حفاظت از اقیانوسها (SDG14)
- امتیاز «آبهای پاک»: ۳۰.۲ – بسیار ضعیف
- ۴۰٪ صید با روشهای آسیبزا
۳. تنوع زیستی خشکی (SDG15)
- شاخص بقا گونهها: ۰.۹۸ – رو به کاهش
- واردات مرتبط با جنگلزدایی: ۴۱ متر مربع سرانه
این دادهها نشان میدهد بلژیک در حوزه ردپای زیستمحیطی بینالمللی و مصرف منابع خارجی چالش ساختاری دارد.
شاخص اسپیلاور (Spillover): فشار بلژیک بر دیگر کشورها
در صفحه اول گزارش، بلژیک تنها امتیاز ۵۲.۶ از ۱۰۰ را در «شاخص اثرگذاری فرامرزی» کسب کرده؛ یعنی فعالیتهای اقتصادی و مصرفی این کشور بر محیطزیست و اقتصاد سایر ملتها فشار ملموسی وارد میکند.
حکمرانی و شفافیت؛ نقاط قوت و ضعف همزمان
- آزادی رسانه: ۸۰.۱ – رو به کاهش
- ادراک فساد: ۶۹ – متوسط
- دسترسی به عدالت: ۰.۷۳ – نیازمند بهبود
- در مقابل:
- ثبت تولد: ۱۰۰٪
- کنترل جرم: ۰.۸۶
- نرخ قتل: ۱.۱ در ۱۰۰ هزار نفر
نشاندهنده امنیت بالا است.
جمعبندی
بلژیک در ۲۰۲۵ کشوری با ساختار رفاه قوی، آموزش و سلامت فراگیر، و اقتصاد نوآور است.
اما فشار زیستمحیطی، مصرف منابع وارداتی، چالش تغییرات اقلیمی و کیفیت آموزش هشدارهایی جدی برای آینده این کشور محسوب میشوند.
پایداری اجتماعی قوی است؛ پایداری زیستمحیطی نیازمند اقدام فوری.
