گزارش AXA از «ریسک‌های آینده» نگاهی به چشم‌انداز بحران‌های جهانی

گزارش ریسک‌های آینده AXA در سال ۲۰۲۵: بحران اقلیم، بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی و شکاف اجتماعی در صدر تهدیدهای جهانی

گزارش تازه گروه بیمه‌ای AXA که با مشارکت ۲۶ هزار و ۵۹۵ نفر در ۵۷ کشور انجام شده است، نشان می‌دهد که در جهانی چندبحرانی، خطرات اقلیمی و سیاسی همچنان در مرکز نگرانی بشر قرار دارند و سرعت ظهور ریسک‌های فناورانه و جمعیتی بی‌سابقه شده است.

مقدمه

در دنیای پیچیده و به‌هم‌پیوسته امروز، بحران‌ها دیگر به‌صورت مجزا رخ نمی‌دهند؛ بلکه درهم‌تنیده‌اند و اثرات زنجیره‌ای بر اقتصاد، سلامت، سیاست و محیط‌زیست دارند. گزارش Future Risks Report 2025 که توسط گروه بیمه‌ای AXA منتشر شده، تصویری آماری و تحلیلی از بزرگ‌ترین تهدیدهای دهه آینده ارائه می‌دهد. این دوازدهمین نسخه از گزارش سالانه AXA است و در آن ۳,۵۹۵ کارشناس و ۲۳ هزار نفر از عموم مردم از ۱۸ کشور شرکت کرده‌اند.

تمرکز اصلی گزارش بر سه محور است:
۱. شناسایی و رتبه‌بندی ۲۵ ریسک جهانی در پنج حوزه (سلامت، محیط‌زیست، فناوری، اقتصاد، جامعه و سیاست)
۲. مقایسه دیدگاه کارشناسان و مردم نسبت به این ریسک‌ها
۳. تحلیل تغییرات نگرش جهانی نسبت به تهدیدها از ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵

بخش اول: مروری بر نتایج کلیدی

بر اساس یافته‌های اصلی،

• ۹۵٪ از کارشناسان و ۹۳٪ از مردم بر این باورند که تعداد بحران‌ها در سال‌های اخیر افزایش یافته است.
• تنها ۱۹٪ از کارشناسان و ۱۶٪ از مردم به توانایی دولت‌ها برای مدیریت مؤثر بحران‌های آینده اعتماد کامل دارند.
• در مقابل، ۸۹٪ از کارشناسان و ۷۲٪ از مردم نقش بیمه را در حفاظت از جوامع حیاتی می‌دانند.

جدول ۱. شاخص‌های کلیدی نگرانی در سال ۲۰۲۵

بخش دوم: ده ریسک برتر جهانی در سال ۲۰۲۵

۱. تغییرات اقلیمی

برای پنجمین سال متوالی، تغییرات اقلیمی در صدر فهرست جهانی ریسک‌ها قرار دارد.
۶۶٪ از کارشناسان و ۷۵٪ از مردم اعلام کرده‌اند که در زندگی روزمره خود در معرض اثرات تغییرات اقلیمی هستند. تنها ۱۲٪ از کارشناسان معتقدند دولت‌ها برای مقابله با آن آماده‌اند.

اصلی‌ترین نگرانی‌ها شامل تخریب زیرساخت‌ها، فجایع طبیعی و ناکافی بودن اقدامات جمعی است. این یافته‌ها بازتابی از «پارادوکس اقلیم» است: تمرکز بر ترس‌های کوتاه‌مدت به جای برنامه‌ریزی بلندمدت.

«تغییرات اقلیمی شتاب‌دهنده همه ریسک‌هاست و هزینه بی‌عملی از اقدام پیشگیرانه بیشتر است.» – اولریک دکون، مدیر پایداری گروه AXA

۲. بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی

در جایگاه دوم قرار دارد و ۸۴٪ از کارشناسان و ۷۹٪ از مردم احتمال بروز جنگ جهانی ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیکی را «قابل توجه» دانسته‌اند.
اروپا برای نخستین بار این ریسک را بالاتر از تغییرات اقلیمی رتبه‌بندی کرده است.

تحلیل AXA نشان می‌دهد که تغییر تمرکز از «امنیت نظامی» به «امنیت اقتصادی» – از جمله جنگ تعرفه‌ها، تحریم‌ها و اختلال زنجیره تأمین – عامل رشد این نگرانی است.

۳. امنیت سایبری

امنیت سایبری سومین تهدید بزرگ جهانی است.
بیش از ۷۰٪ از پاسخ‌دهندگان احساس می‌کنند در معرض خطر حملات سایبری هستند.
در آفریقا، جرم‌های سایبری بیش از ۳۰٪ کل جرایم گزارش‌شده را تشکیل می‌دهد.

اصلی‌ترین نگرانی‌ها:

• حملات سایبری علیه زیرساخت‌های حیاتی (۵۱٪ در اروپا)
• جعل هویت و دستکاری داده‌ها (۲۵٪)
• باج‌افزارها و حملات سازمان‌یافته (۱۳٪)

«دنیای دیجیتال به میدان اصلی نبرد ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.» – آرنو تانگی، مدیر امنیت AXA

۴. هوش مصنوعی و داده‌های کلان

با رشد بی‌سابقه سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، این حوزه به‌سرعت از فرصت به تهدید بدل می‌شود.
۶۰٪ از کارشناسان و ۶۶٪ از مردم خود را در برابر اثرات آن آسیب‌پذیر می‌دانند، اما تنها ۱۱٪ معتقدند دولت‌ها آماده هستند.

در سطح جهانی، تمرکز قدرت فناوری در سه شرکت (آمازون، مایکروسافت و گوگل) که ۶۷٪ بازار پردازش ابری را در اختیار دارند، نگرانی‌ها را درباره سلطه فناورانه افزایش داده است.

۵. تنش‌های اجتماعی و فروپاشی انسجام مدنی

در جایگاه پنجم قرار دارد و ۵۰٪ از کارشناسان این خطر را «در حال وقوع» می‌دانند (افزایش ۷ درصدی نسبت به ۲۰۲۴).
تنش‌های طبقاتی، کاهش اعتماد به نهادها و رشد افراط‌گرایی سیاسی از مهم‌ترین مؤلفه‌های این نگرانی هستند.

در آلمان، این ریسک از دید مردم حتی از تغییرات اقلیمی مهم‌تر است و در رتبه نخست قرار گرفته است.

۶ تا ۱۰. ریسک‌های محیط‌زیستی و اقتصادی نوظهور

بخش سوم: داده‌های منطقه‌ای

رتبه‌بندی ریسک‌ها به تفکیک قاره‌ها

بخش چهارم: بحران جمعیتی؛ تهدید خاموش

ریسک‌های جمعیتی برای نخستین بار در میان ده خطر اصلی قرار گرفتند.
بر اساس داده‌های سازمان ملل متحد، تا سال ۲۰۵۰ جمعیت بالای ۶۵ سال در اروپا از ۲۱٪ به ۲۹٪ خواهد رسید.
تنها ۱۱٪ از کارشناسان معتقدند دولت‌ها برای پیامدهای جمعیتی آماده‌اند.

پیامدهای اصلی ریسک جمعیتی

همچنین، ۸۰٪ از کارشناسان و ۷۳٪ از مردم خطر فروپاشی نظام‌های بازنشستگی را جدی می‌دانند.

«پیری جمعیت نه‌تنها مسئله‌ای اقتصادی بلکه چالشی اجتماعی است که توازن بین نسل‌ها را تهدید می‌کند.» – کارستن دیتریش، مدیر بیمه سلامت AXA آلمان

بخش پنجم: شکاف دیجیتال، سلامت روان و ریسک‌های زیر رادار

در کنار ریسک‌های اصلی، AXA مجموعه‌ای از تهدیدهای در حال رشد را نیز بررسی کرده است:

• سلامت روان: از هر سه نفر، یک نفر از اختلالات روانی رنج می‌برد.
• همه‌گیری‌های آینده: احتمال بروز پاندمی مشابه کووید–۱۹ در طول زندگی هر فرد حدود ۳۸٪ است.
• چاقی: بیماری چاقی اکنون ۷٪ از کل هزینه‌های درمانی را تشکیل می‌دهد.
• فضا و زیرساخت‌های ماهواره‌ای: تنها ۲٪ از کارشناسان این ریسک را جزو پنج خطر اصلی دانسته‌اند، در حالی که آسیب به شبکه‌های GPS یا ارتباطات می‌تواند خدمات مالی جهانی را مختل کند.

بخش ششم: آینده بیمه در جهان چندبحرانی

۸۹٪ از کارشناسان و ۷۲٪ از مردم بیمه را بازیگری کلیدی در حفاظت از جوامع آینده می‌دانند.
AXA در این گزارش از تغییر رویکرد خود از پرداخت خسارت به سمت پیشگیری و تاب‌آوری سخن می‌گوید.

محورهای استراتژی بیمه آینده

«ما در آستانه تحولی تاریخی هستیم: از شرکت پرداخت‌کننده خسارت به شریک تاب‌آوری جوامع تبدیل می‌شویم.» – فدریک دوکورتوا، معاون اجرایی AXA

جمع‌بندی تحلیلی

داده‌های گزارش AXA 2025 تصویری روشن از جهانی «چندبحرانی» ارائه می‌دهند که در آن خطوط میان ریسک‌های طبیعی، فناوری، سیاسی و اجتماعی از بین رفته است.

• تغییرات اقلیمی، محور مشترک بسیاری از بحران‌هاست؛
• فناوری‌های نو، همزمان که فرصت‌آفرین هستند، خطرات تازه‌ای می‌آفرینند؛
• و شکاف اجتماعی، انسجام لازم برای مدیریت بحران‌ها را تهدید می‌کند.

از منظر سیاست‌گذاری، این گزارش بر سه اولویت تأکید دارد:
۱. تقویت همکاری بین‌المللی و بازسازی اعتماد اجتماعی
۲. توسعه سیاست‌های تطبیق اقلیمی و جمعیتی در کنار کاهش انتشار کربن
۳. افزایش سرمایه‌گذاری در فناوری‌های امن، داده‌محور و اخلاق‌مدار

در نهایت، نقش بیمه‌گران در این معادله حیاتی است؛ زیرا با استفاده از داده، فناوری و مشارکت اجتماعی، می‌توانند پلی میان ریسک و تاب‌آوری ایجاد کنند — پلی که بقای جوامع آینده به آن وابسته است.