تحلیل دادهمحور بر اساس گزارش بینالمللی توسعه پایدار (Sustainable Development Report 2025)
بر اساس گزارش جهانی توسعه پایدار ۲۰۲۵، ارمنستان با کسب امتیاز ۷۴٫۳ از ۱۰۰ در شاخص کل توسعه پایدار، در میان ۱۶۷ کشور جهان در جایگاه پنجاهم قرار گرفته است. این کشور از سال ۲۰۱۵ تاکنون ۱۰٫۴ واحد درصد بهبود در عملکرد خود داشته و تنها ۶ درصد دادههای آماری آن ناقص گزارش شده است.
وضعیت کلی توسعه پایدار در ارمنستان
ارمنستان در منطقه اروپای شرقی و آسیای مرکزی قرار دارد؛ منطقهای که میانگین امتیاز توسعه پایدار آن ۷۲٫۰ است. بر اساس نمودار صفحه نخست گزارش، عملکرد ارمنستان بالاتر از میانگین منطقهای و نزدیک به کشورهای عضو OECD ارزیابی شده است.
| شاخص | مقدار | سال | رتبه جهانی | تغییر از ۲۰۱۵ | دادههای ناقص |
|---|---|---|---|---|---|
| امتیاز کل توسعه پایدار | ۷۴٫۳ | ۲۰۲۵ | ۵۰ از ۱۶۷ | +۱۰٫۴ واحد درصد | ۶٪ |
شاخصهای عملکرد بر اساس اهداف توسعه پایدار (SDG)
بر اساس داشبورد SDG، ارمنستان در بسیاری از اهداف عملکردی «در حال بهبود» یا «در مسیر دستیابی» دارد.
| شماره هدف | عنوان SDG | وضعیت | روند پیشرفت |
|---|---|---|---|
| SDG1 | ریشهکنی فقر | ✅ در مسیر دستیابی | ↗️ رو به بهبود |
| SDG2 | مبارزه با گرسنگی | ✅ چالش محدود | ↗️ رو به بهبود |
| SDG3 | سلامت و رفاه | ⚠️ چالش متوسط | ↗️ بهبود نسبی |
| SDG4 | آموزش باکیفیت | ✅ دستیابی کامل | ↗️ پایدار |
| SDG5 | برابری جنسیتی | ⚠️ چالش جزئی | ↗️ بهبود تدریجی |
| SDG6 | آب و بهداشت | ✅ تقریباً دستیابی کامل | ↗️ پایدار |
| SDG7 | انرژی پاک | ✅ عملکرد بسیار خوب | ↗️ بهبود مستمر |
| SDG8 | رشد اقتصادی و کار شایسته | ⚠️ باثبات ولی کند | ➡️ ایستا |
| SDG9 | صنعت و نوآوری | ⚠️ پیشرفت محدود | ↗️ در حال بهبود |
| SDG10 | کاهش نابرابری | ✅ پایدار | ➡️ حفظ سطح |
| SDG11 | شهرهای پایدار | ⚠️ آلودگی و اسکان غیررسمی | ↘️ رو به رکود |
| SDG12 | مصرف و تولید مسئولانه | ⚠️ چالش قابلتوجه | ↘️ نزولی |
| SDG13 | اقدام اقلیمی | ⚠️ چالش در مسیر انتشار | ➡️ پایدار |
| SDG15 | حیات در خشکی | ✅ بهبود تنوع زیستی | ↗️ پیشرفت ملایم |
| SDG16 | صلح و نهادهای قوی | ✅ نسبتاً پایدار | ↗️ در حال بهبود |
| SDG17 | مشارکت برای اهداف | ⚠️ ضعف در مالیات و دادهها | ↗️ در حال اصلاح |
جزئیات آماری مهم
| شاخص کلیدی | مقدار | سال | رتبه یا وضعیت |
|---|---|---|---|
| نرخ فقر مطلق (۲.۱۵ دلار/روز) | ۱.۰٪ | ۲۰۲۵ | وضعیت عالی |
| امید به زندگی | ۷۵.۷ سال | ۲۰۲۳ | بالاتر از میانگین منطقه |
| دسترسی به آب آشامیدنی ایمن | ۱۰۰٪ | ۲۰۲۲ | هدف تحققیافته |
| دسترسی به برق | ۱۰۰٪ | ۲۰۲۲ | هدف تحققیافته |
| بهرهمندی از اینترنت | ۸۰٪ | ۲۰۲۳ | در حال بهبود |
| شاخص نابرابری جینی | ۲۷.۹ | ۲۰۲۲ | برابری بالا |
| سهم انرژی تجدیدپذیر در مصرف نهایی | ۹.۱٪ | ۲۰۲۱ | متوسط |
| سرانه انتشار CO₂ از سوختهای فسیلی | ۲.۷ تن | ۲۰۲۳ | پایینتر از میانگین جهانی |
| شاخص فساد (CPI) | ۴۷ از ۱۰۰ | ۲۰۲۴ | متوسط رو به بهبود |
| زنان در پارلمان ملی | ۳۸.۳٪ | ۲۰۲۵ | نسبتاً بالا |
| ثبت تولد کودکان زیر ۵ سال | ۹۸.۷٪ | ۲۰۱۶ | مطلوب |
| شاخص عملکرد آماری (SPI) | ۸۵ از ۱۰۰ | ۲۰۲۳ | قوی |
تحلیل روند توسعه پایدار ارمنستان
گزارش نشان میدهد ارمنستان طی هشت سال گذشته با رشد ۱۰ واحدی در شاخص توسعه پایدار، در حال نزدیک شدن به کشورهای توسعهیافته است. محورهای اصلی پیشرفت شامل کاهش فقر، گسترش زیرساختهای ارتباطی، بهبود دسترسی به آموزش و سلامت بوده است.
اما چالشهای اساسی کشور همچنان در حوزههای زیر باقی است:
- کیفیت هوا و آلودگی شهری (PM2.5 = ۲۸.۵ µg/m³)
- بهرهوری پایین در مدیریت پسماند و مصرف منابع
- سهم اندک انرژیهای تجدیدپذیر (۹.۱٪)
- نرخ بیکاری نسبتاً بالا (۱۳.۶٪)
عملکرد منطقهای و بینالمللی
در مقایسه با منطقه آسیای مرکزی و اروپای شرقی، ارمنستان از کشورهای گرجستان و قرقیزستان عملکرد بهتری دارد، اما هنوز از قزاقستان و آذربایجان عقبتر است. همچنین با انجام سه گزارش ملی داوطلبانه (VNR) در سازمان ملل، از نظر شفافیت آماری و گزارشدهی در میان کشورهای فعال منطقه قرار دارد.
جمعبندی تحلیلی
ارمنستان با عملکردی قابلقبول در شاخصهای توسعه پایدار، در مسیر رشد پایدار اقتصادی و اجتماعی حرکت میکند. حفظ این روند مستلزم تمرکز بر نوآوری صنعتی، کاهش آلودگی، و گسترش انرژی پاک است.
در صورت ادامه اصلاحات اقتصادی و تقویت همکاریهای منطقهای، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰، ارمنستان بتواند به جمع ۴۰ کشور برتر جهان در توسعه پایدار وارد شود.
