یافته‌ای نگران‌کننده از جنوبگان: تضعیف”سپر محافظتی” قطب جنوب در برابر آب‌های گرم

نویسندگان: الی اونگ، ادوارد داجریج، متیو انگلند، نوید کنستانتینو – ویراستار: لیزا لاک – بازبین: رابرت ایگان

در حالی که قطب جنوب به عنوان یکی از مهم‌ترین مناطق تنظیم‌کننده اقلیم جهانی شناخته می‌شود، پژوهش جدیدی نشان می‌دهد که «جریان ساحلی قطب جنوب» که همانند سپری طبیعی از نفوذ آب‌های گرم شمالی جلوگیری می‌کند، اکنون در معرض تهدید جدی ناشی از ذوب یخ‌های این قاره قرار گرفته است.

این پژوهش که توسط تیمی از دانشمندان از جمله «الی اونگ»، «ادوارد داجریج»، «متیو انگلند» و «نوید کنستانتینو» انجام و در نشریه Geophysical Research Letters منتشر شده، هشدار می‌دهد که ذوب یخ‌های قطب جنوب موجب تسریع این جریان شده و ممکن است تا میانه قرن به شدت ناپایدار شود. ناپایداری این جریان به معنای امکان نفوذ گرداب‌های گرم به سمت یخ‌های قطب جنوب و تسریع روند ذوب آن‌ها خواهد بود.

قطب جنوب، گرم شدن زمین و افزایش سطح دریا

با افزایش دمای زمین، یخ‌های قطب جنوب نیز با سرعت بیشتری در حال ذوب هستند؛ روندی که باعث بالا آمدن سطح آب دریاها می‌شود. حتی افزایش چند سانتی‌متری سطح دریا می‌تواند خطر وقوع سیلاب در مناطق ساحلی آسیب‌پذیر را دو برابر کند.

یافته‌های پیشین نشان داده بودند که آب حاصل از ذوب یخ‌های قطب جنوب موجب کاهش سرعت شبکه جهانی جریان‌های اقیانوسی می‌شود؛ شبکه‌ای که وظیفه انتقال آب، گرما و مواد مغذی در سراسر جهان را بر عهده دارد. حالا مشخص شده که این ذوب یخ‌ها حتی «آخرین خط دفاعی» قاره منجمد را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

جریان ساحلی قطب جنوب: نگهبان ناپایدار

جریان ساحلی قطب جنوب، که به سمت غرب در امتداد شیب قاره‌ای جریان دارد، نقش کلیدی در ممانعت از نفوذ آب‌های گرم به یخ‌های قطب جنوب ایفا می‌کند. اگرچه این جریان نمی‌تواند گرمایش هوا را متوقف کند، اما به کند شدن روند ذوب کمک می‌کند.

با استفاده از مدل‌سازی‌های دقیق، محققان دریافته‌اند که آب ذوب‌شده یخ‌ها موجب کاهش شوری آب در سواحل شده و این امر تراکم آب را کاهش می‌دهد. نتیجه این فرایند، افزایش سرعت جریان ساحلی است.

بر اساس پیش‌بینی‌ها، سرعت این جریان در ۲۵ سال گذشته ۱۴ درصد افزایش یافته و در ۲۵ سال آینده ممکن است تا ۴۹ درصد دیگر افزایش یابد. اما این تنها بخشی از ماجراست.

دوگانگی خطرناک: جریان سریع‌تر، گرداب‌های خطرناک‌تر

در نگاه اول، افزایش سرعت جریان ممکن است به عنوان تقویتی برای دیوار دفاعی قطب جنوب تلقی شود، اما این تغییر در واقع می‌تواند اثر معکوس داشته باشد. افزایش سرعت جریان موجب افزایش آشفتگی و شکل‌گیری گرداب‌های اقیانوسی می‌شود؛ گرداب‌هایی که می‌توانند آب‌های گرم را به سمت یخچال‌ها منتقل کرده و سرعت ذوب یخ‌ها را بیشتر کنند.

این پدیده شبیه زمانی است که دست خود را سریع در آب وان حرکت می‌دهید و گرداب‌هایی در پی آن ایجاد می‌شود. در مقیاس اقیانوسی، همین گرداب‌ها می‌توانند گرمای بیشتری به یخ‌های قطب جنوب برسانند.

چرا باید نگران باشیم؟

قطب جنوب تنها یک منطقه یخ‌زده نیست؛ بلکه سنگ بنای پایداری اقلیم جهانی است. جریان ساحلی آن، تا کنون به عنوان یک محافظ طبیعی عمل می‌کرده اما اکنون تحت تأثیر ذوب یخ‌هایی قرار گرفته که باید از آن‌ها محافظت کند.

این یافته‌ها تأکیدی است بر اینکه اقدام فوری برای کاهش انتشار کربن، دیگر انتخابی اختیاری نیست، بلکه تنها راه برای حفظ این سپر طبیعی و جلوگیری از افزایش بی‌رویه سطح دریاهاست.