نکات کلیدی:
- مطالعهای روی بیش از ۲ هزار مرد نشان داده است آلودگی هوا میتواند با تغییرات اپیژنتیکی در DNA اسپرم مرتبط باشد.
- ازن و دیاکسید نیتروژن بیشترین ارتباط را با این تغییرات نشان دادهاند.
- این تغییرات میتوانند بر خاموش یا روشن شدن ژنها اثر بگذارند، بدون آنکه کد ژنتیکی را تغییر دهند.
- پژوهشگران هنوز نمیگویند این تغییرات به طور قطعی باعث ناباروری میشود، اما آن را نشانهای مهم برای تحقیقات بیشتر میدانند.
- یکی از ژنهای شناساییشده در این مطالعه، پیشتر با کیفیت پایینتر مایع منی و رشد جنین مرتبط دانسته شده بود.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، نتایج یکی از بزرگترین مطالعات انجامشده در زمینه باروری مردان نشان میدهد آلودگی هوا ممکن است نحوه عملکرد ژنها در اسپرم را تغییر دهد؛ یافتهای که نگرانیهای تازهای درباره اثر آلایندههای محیطی بر سلامت باروری مردان ایجاد کرده است.
این مطالعه نشان داده است مردانی که در دوره شکلگیری اسپرم در معرض آلایندههای رایج هوا قرار داشتهاند، دچار تغییرات ظریف در DNA اسپرم شدهاند؛ تغییراتی که میتواند بر خاموش یا روشن شدن ژنها اثر بگذارد.
یافتههای این پژوهش روز سهشنبه در نشست سالانه انجمن اروپایی تولیدمثل انسانی و جنینشناسی در لندن ارائه شد. بر اساس نتایج اعلامشده، ازن و دیاکسید نیتروژن دو آلایندهای بودند که بیشترین ارتباط را با این تغییرات اپیژنتیکی نشان دادند.
اثر آلودگی هوا در دوره شکلگیری اسپرم
دکتر کری نوبلز، همهگیرشناس دانشگاه ماساچوست امهرست و سرپرست این پژوهش، گفت: «یافتههای ما نشان میدهد قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا در مراحل کلیدی رشد اسپرم ممکن است با تغییراتی در DNA اسپرم همراه باشد.»
این مطالعه بیش از ۲ هزار مرد را در شهر سالتلیکسیتی ایالت یوتا، بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ بررسی کرد. شرکتکنندگان هنگام ورود به مطالعه نمونه مایع منی ارائه دادند و سپس پس از دو ماه، چهار ماه و شش ماه دوباره از آنان نمونهگیری شد.
پژوهشگران میزان مواجهه هر فرد با آلایندههای هوای آزاد از جمله ازن، دیاکسید نیتروژن، دیاکسید گوگرد و ذرات معلق ریز را در سه ماه پیش از جمعآوری هر نمونه برآورد کردند. این بازه زمانی با دوره تولید اسپرم در بدن مردان همخوانی دارد.
متیلاسیون DNA؛ مسیر احتمالی اثرگذاری آلودگی هوا
شواهد علمی رو به افزایش نشان میدهد آلودگی هوا میتواند باروری مردان را کاهش دهد، اما سازوکار زیستی این اثرگذاری تاکنون به طور کامل روشن نبوده است. پژوهش تازه نشان میدهد متیلاسیون DNA میتواند یکی از مسیرهای احتمالی این ارتباط باشد.
متیلاسیون DNA به برچسبهای شیمیایی گفته میشود که به DNA متصل میشوند و بدون تغییر دادن کد ژنتیکی، تعیین میکنند کدام ژنها فعال یا غیرفعال شوند.
دانشمندان در این پژوهش متیلاسیون DNA اسپرم را در میان هزار و ۲۲۰ مردی که در مرحله پیگیری ششماهه نمونه ارائه کرده بودند، بررسی کردند. آنان ۳۹ تغییر DNA مرتبط با ترکیبی از آلایندههای هوا شناسایی کردند که در میان آنها ازن و دیاکسید نیتروژن نقش پررنگتری داشتند.
احتمال اثرگذاری بر رشد جنین
بیشتر برچسبهای اپیژنتیکی در مراحل اولیه رشد جنین پاک میشوند، اما برخی ژنها این تغییرات را حفظ میکنند. این وضعیت که به آن «نقشپذیری ژنی» گفته میشود، میتواند به طور بالقوه بر رشد جنین و مراحل بعدی زندگی اثر بگذارد.
یکی از ژنهای شناساییشده در این مطالعه، GNAS، پیشتر با کیفیت پایینتر مایع منی و رشد جنین ارتباط داده شده بود.
نوبلز در توضیح اهمیت این یافتهها گفت: «تغییر در بیان ژنها این ظرفیت را دارد که بر باروری مردان اثر بگذارد و به همین دلیل این حوزه پژوهشی اهمیت دارد. برای ایجاد یک ارتباط مستقیم میان تغییرات متیلاسیون DNA اسپرم ناشی از آلودگی هوا و باروری، به تحقیقات بیشتری نیاز است.»
نیاز به بررسی اثر بالینی بر ناباروری مردان
پروفسور آلن پیسی، استاد آندرولوژی در دانشگاه منچستر که در این پژوهش نقشی نداشته است، گفت این مطالعه یک اثر قابل اندازهگیری را نشان داده است.
او افزود: «در حال حاضر نمیتوان نتیجه گرفت که تغییرات مشاهدهشده در متیلاسیون DNA اسپرم از نظر بالینی برای ناباروری مردان معنادار است یا نه و برای تأیید یا رد این موضوع باید تحقیقات بیشتری انجام شود.»
پروفسور ریچارد لی، استاد زیستشناسی تولیدمثل در دانشگاه ناتینگهام، نیز گفت: «این پژوهش کار مهمی است که به مجموعه رو به رشد شواهدی اضافه میشود که نشان میدهد کیفیت اسپرم تحت تأثیر آلایندههای هوا آسیب میبیند.»
