در آستانهی برگزاری اجلاس اقلیمی سازمان ملل (COP30) در برزیل، پژوهشی از دانشگاه کمبریج تأکید میکند که حفاظت از جنگلهای استوایی جهان تنها با ترکیب ارادهی سیاسی، اجرای مؤثر قانون و فشار مستمر افکار عمومی ممکن است. تجربهی برزیل و اندونزی، دو کشور صاحب بزرگترین جنگلهای استوایی جهان، نمونهای از این واقعیت است.
به گزارش دانشگاه کمبریج، جنگلهای استوایی برزیل و اندونزی، که میلیونها نفر از جمله جوامع بومی در آن زندگی میکنند، از بزرگترین ذخایر کربن زمین و پناهگاه هزاران گونه منحصربهفرد به شمار میروند. با وجود موج جهانی جنگلزدایی در سال ۲۰۲۴ که بیش از ۶.۷ میلیون هکتار جنگل بکر از بین رفت، این دو کشور در مقاطعی توانستهاند روند تخریب را معکوس کنند.
برزیل بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۲ توانست نرخ جنگلزدایی در آمازون را تا ۸۴ درصد کاهش دهد. در اندونزی نیز از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱ کاهش ۷۸ درصدی ثبت شد؛ نتیجهی ترکیب سیاستهای سختگیرانه، نظارت دقیق و فشار نهادهای مدنی.
در این مطالعه که با مشارکت کارشناسان برجسته از هر دو کشور و به روش «دلفی» انجام شد، «ارادهی سیاسی» و «اجرای قانون» به عنوان دو عامل تعیینکننده در حفاظت از جنگلها معرفی شدند. پژوهشگران میگویند دیپلماسی بینالمللی، حمایت از حقوق بومیان و فعالیتهای مدنی جهانی نقش مهمی در شکلگیری این ارادهی سیاسی داشتهاند.
با این حال، روند محافظت از جنگلها شکننده است. کاهش تعهدات زیستمحیطی در دولتهای گذشته برزیل و برخی سیاستهای اخیر اندونزی نگرانیهایی را ایجاد کرده است. بیش از ۲۱۰۰ مدافع محیط زیست در فاصلهی ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۳ در سراسر جهان کشته شدهاند؛ آماری که بیانگر هزینهی انسانی حفاظت از طبیعت است.
پژوهشگران در آستانهی نشست اقلیمی آتی در بلم (Belém) برزیل تأکید میکنند که درس اصلی روشن است: فشار عمومی مداوم و رهبری سیاسی میتواند از نابودی جنگلهای استوایی جلوگیری کند. همانگونه که تجربهی برزیل و اندونزی نشان داده است، تغییر ممکن است، اگر اراده وجود داشته باشد.
