تحلیل جدید با دادههای خیابانی در آفریقا، شکاف زیرساختی را در محلات شهری آشکار میکند
پژوهش منتشرشده در Nature نشان میدهد دسترسی به خیابان و خدمات شهری، کیفیت زندگی و شاخصهای توسعه انسانی را بهطور مستقیم بهبود میبخشد
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، گروهی از پژوهشگران دانشگاه شیکاگو با استفاده از نخستین مجموعه داده کامل شامل بیش از ۴۱۵ میلیون ساختمان در ۵۰ کشور آفریقای زیرصحرایی، تحلیلی بیسابقه از توسعه شهری ارائه کردهاند که حتی تا سطح هر بلوک خیابانی را پوشش میدهد.
این مطالعه که هفته گذشته در مجله علمی Nature منتشر شد، مشخص میکند در کدام مناطق کشورهای در حال رشد، کمبود «زیرساختهای آخرین مایل» و خدمات عمومی وجود دارد. دادههای با وضوح بالا نشان میدهد اتصال ساختمانها به خیابانها چگونه بر دسترسی به خدمات اساسی مانند آب، بهداشت، آموزش و فرصتهای اقتصادی تأثیر میگذارد.
لوئیس بتنکورت، استاد بومشناسی در دانشگاه شیکاگو و نویسنده مسئول این پژوهش، میگوید:
«در شهرهای توسعهیافته، یک ویژگی جهانی وجود دارد: همه ساختمانها به خیابان دسترسی دارند. این اتصال به معنای دسترسی به آب، دفع زباله، ثبتنام مدرسه و حتی امکان یافتن خانه توسط آتشنشانی در شرایط اضطراری است. اما در شهرهای در حال رشد، بهویژه در سکونتگاههای غیررسمی یا زاغهها، ایجاد چنین زیرساختهایی دشوار است و همین موضوع مشکلات گستردهای را برای ساکنان ایجاد میکند.»
توسعه محلی، بلوک به بلوک
بر اساس برآورد سازمان ملل متحد، بیش از ۱.۱ میلیارد نفر در جهان در سکونتگاههای غیررسمی بدون خدمات اولیه زندگی میکنند. هدفگذاری سال ۲۰۱۵ سازمان ملل در قالب اهداف توسعه پایدار (SDGs)، کاهش فقر و حذف زاغهها بود؛ اما مقیاس بزرگ این بحران، شناسایی نقاط شروع مداخله را دشوار کرده است.
پژوهشگران با ترکیب دادههای نقشهبرداری دیجیتال شرکت Ecopia، شبکه خیابانی OpenStreetMap و آمار جمعیتی، نقشه تعاملی «میلیون محله آفریقا» (Million Neighborhoods Africa) را ایجاد کردند. این نقشه امکان مشاهده جزئیات هر بلوک، میزان دسترسی ساختمانها به خیابان، جمعیت و نسبت زمین به ساختمان را فراهم میکند.
شاخص کلیدی در این پژوهش «پیچیدگی بلوک» یا k complexity است که بیانگر دشواری دسترسی ساختمانها به خیابان است. در یک بلوک برنامهریزیشده شهری، این عدد معمولاً ۱ یا ۲ است، اما میانگین این شاخص در آفریقای زیرصحرایی ۸ محاسبه شده است؛ عددی که بیانگر عمق بحران زیرساختی در این منطقه است.
پیوند بین زیرساخت و توسعه انسانی
نیکلاس مارچیو، دانشمند داده در آزمایشگاه علوم شهری دانشگاه شیکاگو و نویسنده همکار مقاله، توضیح میدهد:
«این پژوهش نخستین مجموعه داده جامع از شاخصهای جمعیتی و توسعه برای همه بلوکهای شهری در آفریقای زیرصحرایی است و میتواند با ابزارهای متنباز در سطح جهانی هم به کار گرفته شود.»
مقایسه بیش از ۶۷ شاخص اجتماعی و اقتصادی شامل آموزش، سواد، بهداشت مادر و کودک و کیفیت مسکن با پیچیدگی بلوک نشان داد هر چه یک محله از خیابانها جداافتادهتر باشد، شرایط رفاه ساکنان آن در همه شاخصها ضعیفتر است.
این یافتهها نشان میدهد دسترسی به خیابان تنها یک نیاز فیزیکی نیست، بلکه به معنای اتصال به شبکه اجتماعی و اقتصادی شهر است. بهبود این دسترسی میتواند به تقویت انسجام اجتماعی و افزایش فرصتهای توسعه نیز منجر شود.
شهرهای آینده؛ علم داده و توسعه پایدار
بتنکورت در بخش دیگری میگوید:
«شهرهای در حال توسعه با چالشهای بزرگی روبهرو هستند، اما اکنون میتوان با استفاده از علم داده و نقشههای دقیق، مسیر توسعه پایدار را سرعت بخشید. این پژوهش نهتنها به ما نشان میدهد چه چیزی یک شهر خوب را میسازد، بلکه راهکارهایی برای ایجاد راهحلهای کارآمد و انسانی ارائه میدهد؛ راهحلهایی که فرهنگ، کرامت انسانی و تاریخ هر مکان را حفظ کند.»
این پژوهش با حمایت مؤسسه مانسوتو برای نوآوری شهری و مرکز کیفهارت در دانشگاه شیکاگو انجام شد.
