با گرم شدن تدریجی اقیانوسهای زمین در اثر تغییرات اقلیمی، منطقهای وسیع در شمال اقیانوس اطلس بهعنوان ناحیهای غیرعادی با روند سرد شدن نسبی، خودنمایی میکند.
این منطقه که تقریباً از گرینلند تا ایرلند گسترده شده، بهطور متناقضی «حفره گرمایی شمال اطلس» (North Atlantic Warming Hole) نامیده میشود، درحالیکه در نقشههای جهانی تغییرات اقلیمی، با رنگ آبی بهعنوان ناحیهای با روند سرد شدن مشخص است. پژوهشگران میگویند این تضاد دمایی میتواند در دهههای آینده تشدید شود، چرا که بادهای تغییر یافته ناشی از اقلیم میتوانند فرایند خنک شدن در شمال اطلس را تقویت کنند.
مطالعهای جدید که در ژوئن ۲۰۲۵ در Journal of Climate منتشر شده، پیشبینی میکند که تغییرات در گردش اقیانوسی ناشی از بادها، از حدود سال ۲۰۴۰ به بعد، به این روند خنک شدن اضافه خواهد شد.
کِی مکمونیگال، دانشیار کالج علوم شیلات و اقیانوسشناسی دانشگاه آلاسکا فربنکس و نویسنده اصلی مقاله میگوید: «با وجود گرم شدن جهانی، این منطقه سرد میشود و انتظار میرود که همچنان هم سردتر شود.»
دانشمندان هنوز بهطور کامل نمیدانند چرا این سرد شدن نسبی در «حفره گرمایی شمال اطلس» رخ میدهد، اما الگوهای جهانی گردش آب و هوا یکی از عوامل کلیدی در این پدیده محسوب میشوند. به همین دلیل، پژوهشگران از مدلسازی کامپیوتری برای شبیهسازی دو سناریو استفاده کردند: یکی در شرایطی که تغییرات باد بر گردش اقیانوسی اثر میگذارد، و دیگری بدون این تأثیر.
این مدلها که بر اساس سناریویی با سطح متوسط تا بالای انتشار گازهای گلخانهای ساخته شدهاند، نشان میدهند که «حفره گرمایی شمال اطلس» تا حدود سال ۲۰۴۰ تأثیر چشمگیری از گردش اقیانوسی ناشی از بادها نخواهد گرفت. اما پس از آن، بادهای ضعیفتر، موجب کاهش اختلاط آب در ناحیه بین نیوفاندلند و گرینلند شده و مقدار کمتری از آبهای گرم عمقی به سطح منتقل میشود. در نتیجه، خنکی حاصل از این وضعیت به نواحی وسیعتری از اقیانوس اطلس سرایت خواهد کرد.
تأثیر منطقهای و جهانی بر دما و بارش
تغییرات دما در «حفره گرمایی شمال اطلس» نقش مهمی در اقلیم آینده خواهد داشت و میتواند بهطور چشمگیری بر میزان بارندگی و دمای مناطق اطراف، بهویژه اروپا، اثر بگذارد. از همینرو، شناخت دقیقتر دینامیکهایی که این پدیده را تقویت یا حفظ میکنند، برای ساخت مدلهای اقلیمی دقیقتر ضروری است.
مکمونیگال میگوید: «تأثیرات زیادی بر وضعیت آبوهوایی بهویژه در اروپا دارد. اگر بخواهیم پیشبینی دقیقی داشته باشیم، باید اثر بادها را در نظر بگیریم.»
از دیگر پژوهشگران مشارکتکننده در این مطالعه میتوان به ملیسا گروویس (دانشیار دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا) و سارا لارسن (دانشیار دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی) اشاره کرد.
منبع:
Kay McMonigal et al, Wind-Driven Ocean Circulation Changes Can Amplify Future Cooling of the North Atlantic Warming Hole, Journal of Climate, 2025
DOI: 10.1175/JCLI-D-24-0227.1
منتشر شده توسط دانشگاه آلاسکا فربنکس
