گزارش شاخص جهانی شهرها: از آینده اقتصادی و شهری جهان

جدیدترین گزارش «شاخص جهانی شهرها ۲۰۲۵» که توسط مؤسسه آکسفورد اکونومیکس منتشر شده است، تصویری دقیق و داده‌محور از جایگاه ۱۰۰۰ شهر مهم جهان در پنج بعد اصلی ترسیم می‌کند. این شاخص که عملکرد شهرها را در حوزه‌های اقتصاد، سرمایه انسانی، کیفیت زندگی، محیط کسب‌وکار و ارتباطات جهانی می‌سنجد، روندهای کلان جغرافیای توسعه را آشکار کرده و چرخش قدرت از غرب به شرق را با جزئیات داده‌ای مستند می‌کند.

نیویورک در صدر؛ لندن، سان‌فرانسیسکو، توکیو و سنگاپور در تعقیب

در میان ۱۰۰۰ شهر رتبه‌بندی‌شده، نیویورک همچنان صدرنشین بی‌چون‌وچرای شاخص جهانی شهرها باقی مانده است. لندن، سان‌فرانسیسکو، توکیو و سنگاپور به‌ترتیب رتبه‌های دوم تا پنجم را کسب کرده‌اند. نکته قابل‌توجه، حضور پررنگ شهرهای آسیایی در میان ۲۰ شهر برتر است که نشانه‌ای از تحول در توازن قدرت جهانی به نفع شرق به شمار می‌رود.

پنج ستون ارزیابی؛ از اقتصاد تا شبکه‌پذیری جهانی

شاخص OEGCI پنج بعد اصلی را در نظر می‌گیرد:

1. سرعت رشد اقتصادی (Economic Power): تولید ناخالص داخلی، بهره‌وری نیروی کار، و ساختار اقتصادی.
2. سرمایه انسانی (Human Capital): تحصیلات، اشتغال، نرخ مشارکت اقتصادی.
3. کیفیت زندگی (Quality of Life): امید به زندگی، درآمد خانوار، کیفیت خدمات سلامت و آموزش.
4. محیط کسب‌وکار (Business Environment): نوآوری، سطح مقررات، کارآفرینی.
5. شبکه‌پذیری جهانی (Global Reach): تعداد دفاتر شرکت‌های چندملیتی، مسیرهای حمل‌ونقل بین‌المللی، سرمایه‌گذاری خارجی.

خیزش آسیای نوظهور؛ چین، هند و آسیای جنوب‌شرقی

تحلیل داده‌های این شاخص نشان می‌دهد که شهرهای چین مانند پکن، شانگهای، شنژن و گوانگژو، با سرعت بالایی در حال صعود در رتبه‌بندی هستند. در سال ۲۰۲۵، شانگهای رتبه ۷ و پکن رتبه ۹ را کسب کرده‌اند. همچنین شهرهای هندی مانند بمبئی و بنگلور و شهرهایی از آسیای جنوب‌شرقی مانند کوالالامپور و جاکارتا نیز رشد چشم‌گیری داشته‌اند.

طبق گزارش، چین اکنون بیش از ۱۲۰ شهر در میان ۱۰۰۰ شهر برتر دارد و انتظار می‌رود این عدد در دهه آینده نیز افزایش یابد. این روند، نشان‌دهنده تمرکز فزاینده سرمایه، نوآوری و جمعیت فعال اقتصادی در آسیاست.

اروپا: ثبات در هسته، چالش در پیرامون

شهرهای اروپای غربی همچنان در میان رتبه‌های بالا دیده می‌شوند. لندن (رتبه ۲)، پاریس (۸)، فرانکفورت (۱۲) و آمستردام (۱۵) عملکرد بالایی دارند. در مقابل، شهرهای اروپای شرقی مانند بوداپست، ورشو و بخارست با چالش‌هایی نظیر مهاجرت نخبگان و کم‌تحرکی اقتصادی مواجه هستند و به همین دلیل در رتبه‌های پایین‌تر قرار دارند.

آمریکا: تنوع عملکردی در قاره فرصت‌ها

اگرچه شهرهای آمریکایی مانند نیویورک، سان‌فرانسیسکو، بوستون و شیکاگو در جمع برترین‌ها هستند، اما برخی شهرهای دیگر مانند دیترویت، سنت‌لوئیس و کلیولند در رتبه‌های پایین‌تر قرار گرفته‌اند. فاصله طبقاتی، فرسودگی زیرساختی و کاهش جمعیت از دلایل این افت عنوان شده‌اند.

معیار ارتباط جهانی: سنگاپور و دبی پیشتاز اتصال

در شاخص «شبکه‌پذیری جهانی»، سنگاپور رتبه اول را دارد و پس از آن دبی، نیویورک و لندن قرار گرفته‌اند. سنگاپور با وجود جمعیت اندک، به‌دلیل موقعیت جغرافیایی، زیرساخت‌های بندری و فرودگاهی، و مرکزیت در زنجیره تأمین جهانی، رتبه‌ای ممتاز دارد.

نوآوری و محیط کسب‌وکار: سیلیکون‌ولی هنوز پیشتاز

منطقه سان‌فرانسیسکو به‌عنوان قلب نوآوری جهان، بالاترین امتیاز را در بُعد «محیط کسب‌وکار» کسب کرده است. حضور غول‌های فناوری مانند گوگل، اپل، و متا باعث شده‌اند این شهر همچنان جذاب‌ترین محیط را برای کارآفرینی و سرمایه‌گذاری داشته باشد.

روندهای آینده: افزایش رقابت میان شهرهای جنوب‌جهان

تحلیلگران آکسفورد اکونومیکس پیش‌بینی می‌کنند که در دهه آینده، شهرهای جنوب‌جهان به‌ویژه در آفریقا، آمریکای لاتین و جنوب آسیا سهم بیشتری در اقتصاد جهانی خواهند داشت. شهرهایی مانند نایروبی، لاگوس، سائوپائولو و دهلی‌نو در حال جهش بلندمدت هستند.

جدول ۵۰ شهر اول در شاخص جهانی شهرها ۲۰۲۵

رتبه	شهر	کشور	اقتصاد	سرمایه انسانی	کیفیت زندگی	محیط‌زیست	حاکمیت
1	نیویورک	آمریکا	1	4	90	168	161
2	لندن	بریتانیا	8	1	144	66	81
3	پاریس	فرانسه	11	7	7	178	255
4	سن‌خوزه	آمریکا	3	26	11	43	161
5	سیاتل	آمریکا	4	45	27	35	161
6	ملبورن	استرالیا	16	12	54	67	15
7	سیدنی	استرالیا	21	10	39	145	15
8	بوستون	آمریکا	9	11	57	242	161
9	توکیو	ژاپن	22	8	26	399	38
10	سانفرانسیسکو	آمریکا	5	37	99	41	161
11	لس‌آنجلس	آمریکا	2	59	173	98	161
12	واشینگتن دی‌سی	آمریکا	13	9	146	128	161
13	دوبلین	ایرلند	28	17	100	14	26
14	استکهلم	سوئد	36	14	71	45	22
15	سئول	کره جنوبی	18	5	129	514	147
16	زوریخ	سوئیس	42	21	13	175	10
17	اسلو	نروژ	37	53	9	91	6
18	کپنهاگ	دانمارک	23	34	159	49	4
19	دالاس	آمریکا	6	23	288	231	161
20	تورنتو	کانادا	19	13	240	224	27
21	سنگاپور	سنگاپور	106	41	4	23	135
22	مونیخ	آلمان	33	49	18	249	107
23	بریزبن	استرالیا	41	46	87	54	15
24	شیکاگو	آمریکا	7	50	233	296	161
25	ژنو	سوئیس	40	63	38	142	10
26	دنور	آمریکا	17	36	163	153	161
27	آمستردام	هلند	59	35	31	267	63
28	آتلانتا	آمریکا	10	19	326	115	161
29	برلین	آلمان	46	61	16	326	107
30	هیوستون	آمریکا	12	18	312	280	161
31	پرت	استرالیا	78	25	63	208	15
32	لوکزامبورگ	لوکزامبورگ	50	102	5	266	70
33	فیلادلفیا	آمریکا	14	28	271	226	161
34	بروکسل	بلژیک	44	32	109	218	140
35	مینیاپولیس	آمریکا	25	62	131	315	161
36	وین	اتریش	67	42	48	423	72
37	ونکوور	کانادا	53	52	186	61	27
38	هلسینکی	فنلاند	72	55	78	357	8
39	هامبورگ	آلمان	39	84	55	257	107
40	سن‌دیگو	آمریکا	24	81	200	34	161
41	فینیکس	آمریکا	20	57	276	82	161
42	بازل	سوئیس	94	91	10	170	10
43	مونترآل	کانادا	58	48	148	300	27
44	مادرید	اسپانیا	64	40	116	143	278
45	میامی	آمریکا	15	54	313	77	161
46	—-	—-	26	47	130	325	357
47	آستین	آمریکا	27	58	241	194	161
48	برن	سوئیس	99	145	6	210	10
49	گوتنبرگ	سوئد	101	70	108	85	22
50	پورتلند	آمریکا	34	122	158	25	161