نکات کلیدی خبر
- کمیته اقتصادی و پولی پارلمان اروپا (ECON) موضع سختگیرانهتری برای اصلاح مقررات SFDR پیشنهاد کرده است.
- شرکتهای سوخت فسیلی برای ورود به دسته جدید «Transition» باید دستکم ۲۰ درصد مخارج سرمایهای خود را به فعالیتهای همسو با طبقهبندی اتحادیه اروپا اختصاص دهند.
- کمیته پیشنهاد کرده شرکتها در فعالیتهای پایدار، سرمایه بیشتری نسبت به پروژههای جدید سوخت فسیلی اختصاص دهند.
- محصولات دسته «ESG Basics» باید میزان مواجهه خود با بخش سوختهای فسیلی را افشا کنند.
- سرمایهگذاری در شرکتهای ناقض حقوق بشر و قوانین بشردوستانه از هر سه دسته سرمایهگذاری حذف خواهد شد.
گزارش سبز: قانونگذاران پارلمان اروپا در گامی برای مقابله با سبزشویی در بازارهای مالی، خواستار اعمال معیارهای سختگیرانهتر برای شرکتهای سوخت فسیلی در دسته جدید «سرمایهگذاری انتقالی» در چارچوب مقررات افشای مالی پایدار (SFDR) شدهاند.
بازنگری در SFDR
کمیته اقتصادی و پولی پارلمان اروپا (ECON) روز ۱۰ سپتامبر موضع پیشنهادی خود درباره اصلاح مقررات SFDR را تصویب کرد. این مقررات، چارچوب اصلی اتحادیه اروپا برای الزام فعالان بازارهای مالی به افشای اطلاعات پایداری است و هدف آن کمک به سرمایهگذاران برای شناسایی و مقایسه محصولات سرمایهگذاری پایدار و کاهش خطر سبزشویی است.
موضع پیشنهادی کمیته، در صورت تصویب در پارلمان اروپا، میتواند مذاکرات دشواری را با کشورهای عضو اتحادیه اروپا ایجاد کند؛ زیرا ECON در برخی موارد معیارهای سختگیرانهتری نسبت به موضع شورای اتحادیه اروپا در نظر گرفته است.
مهمترین اختلاف به نحوه حضور شرکتهای فعال در صنعت سوختهای فسیلی در دسته جدید Transition مربوط میشود.
سرمایهگذاری انتقالی با شروط سختتر
کمیسیون اروپا پیشتر پیشنهاد کرده بود یک نظام سادهتر برای دستهبندی محصولات مالی دارای ادعاهای ESG ایجاد شود. این نظام شامل سه گروه اصلی است:
- Sustainable: محصولاتی که در راستای اهداف پایداری مانند اقلیم، محیط زیست یا اهداف اجتماعی سرمایهگذاری میکنند و استانداردهای بالای پایداری را رعایت میکنند.
- Transition: محصولاتی که در شرکتها و پروژههایی سرمایهگذاری میکنند که هنوز کاملاً پایدار نیستند، اما در مسیر معتبر و مشخصی برای گذار قرار دارند یا به بهبود عملکرد اقلیمی، زیستمحیطی یا اجتماعی کمک میکنند.
- ESG Basics: محصولاتی که معیارهای دو گروه دیگر را ندارند، اما از رویکردهای سرمایهگذاری ESG مانند انتخاب شرکتهای برتر در یک شاخص ESG یا حذف ضعیفترین عملکردها استفاده میکنند.
بر اساس پیشنهاد اولیه کمیسیون اروپا، شرکتهایی که در حال گسترش فعالیتهای سوخت فسیلی هستند، نمیتوانستند در دستههای Sustainable و Transition قرار بگیرند.
در دسته Sustainable همچنین شرکتهای فعال در بخش سوختهای فسیلی یا فعالیتهای انرژی با انتشار بالا کنار گذاشته میشدند. در دسته Transition، محدودیت درباره شرکتهایی که بخش قابلتوجهی از درآمد خود را از زغالسنگ به دست میآورند، محدودتر بود.
اختلاف پارلمان اروپا با کشورهای عضو
کشورهای عضو اتحادیه اروپا در ماه ژوئن موضع خود درباره اصلاحات SFDR را تصویب کردند. آنها حذف محدودیت مستقیم کمیسیون اروپا برای حضور شرکتهای سوخت فسیلی در دسته Transition را پیشنهاد دادند.
طبق موضع کشورهای عضو، شرکتهای فعال در بخش سوخت فسیلی میتوانند در صورت اختصاص ۲۰ درصد از مخارج سرمایهای (CapEx) خود به فعالیتهای اقتصادی همسو با طبقهبندی اتحادیه اروپا (EU Taxonomy) در این دسته قرار گیرند. این شرکتها همچنین باید یک برنامه روشن و زمانبندیشده برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای Scope ۱ و Scope ۲ داشته باشند.
کمیته ECON نیز حذف ممنوعیت پیشنهادی کمیسیون اروپا را پذیرفته و شرط اختصاص ۲۰ درصد CapEx به فعالیتهای همسو با Taxonomy را حفظ کرده است.
با این حال، کمیته یک شرط اضافی مطرح کرده که میتواند ورود شرکتهای سوخت فسیلی به محصولات Transition را دشوارتر کند: شرکتها باید سرمایه بیشتری را به فعالیتهای پایدار اختصاص دهند تا پروژههای جدید سوخت فسیلی.
این شرط عملاً تلاش میکند میان «سرمایهگذاری برای گذار» و «توسعه بیشتر سوختهای فسیلی» مرز مشخصتری ایجاد کند.
الزامات جدید افشا و نظارت
اعضای کمیته ECON همچنین پیشنهاد کردهاند محصولات ESG Basics میزان مواجهه خود با بخش سوختهای فسیلی را افشا کنند.
علاوه بر این، هر سه دسته سرمایهگذاری باید سرمایهگذاری در شرکتهایی را که حقوق بشر یا قوانین بشردوستانه را نقض میکنند، کنار بگذارند.
بر اساس موضع پیشنهادی کمیته، تنها بزرگترین فعالان بازار مالی ملزم خواهند بود تأثیر فعالیتهای خود بر محیط زیست و جامعه را افشا کنند. کمیته همچنین معافیتی برای سرمایهگذاران حرفهای پیشنهاد داده و خواستار خارج شدن مشاوره مالی و مدیریت پرتفوی از دامنه برخی الزامات شده است.
شرکتهای سرمایهگذاری نیز برای محصولات مالی دستهبندیشده باید فرایندهای بررسی دقیق (Due Diligence) و پایش داشته باشند. این فرایندها دستکم سالانه باید مورد بازبینی قرار گیرند.
همچنین شرکتها ملزم خواهند بود اطلاعات مربوط به موارد زیر را گزارش کنند:
- میزان مواجهه با بخش سوختهای فسیلی؛
- انتشار گازهای گلخانهای؛
- فعالیتهای آسیبرسان به مناطق حساس از نظر تنوع زیستی؛
- آثار نامطلوب فعالیتهای محصول بر اهداف ESG.
هدف؛ جلوگیری از سبزشویی در بازار مالی
یکی از انگیزههای اصلی اصلاح SFDR، نگرانی درباره پیچیدگی و نحوه استفاده از چارچوب فعلی این مقررات است.
بررسی کمیسیون اروپا در سال ۲۰۲۳ نشان داد الزامات فعلی SFDR در بسیاری موارد طولانی و پیچیده هستند و همین موضوع مقایسه محصولات مالی با ویژگیهای زیستمحیطی یا اجتماعی را برای سرمایهگذاران دشوار میکند.
کمیسیون همچنین نسبت به استفاده نادرست از ماده ۸ و ماده ۹ SFDR بهعنوان برچسبهای رسمی پایداری هشدار داده بود. این مسئله میتواند این تصور را ایجاد کند که تمام صندوقهای ماده ۹ الزاماً کاملاً پایدار هستند یا صندوقهای ماده ۸ به شکل گسترده عوامل ESG را در تصمیمهای سرمایهگذاری خود لحاظ میکنند؛ در حالی که چنین برداشتی همیشه درست نیست.
این وضعیت، از نگاه کمیسیون، خطر سبزشویی را افزایش میدهد.
گام بعدی در پارلمان اروپا
«گربن-یان گربراندی»، نماینده پارلمان اروپا و گزارشگر این پرونده، درباره موضع کمیته ECON گفت:
«از این پس، افرادی که یک محصول مالی پایدار را انتخاب میکنند، میتوانند مطمئن باشند که پول آنها واقعاً به اقتصاد سبزتر کمک میکند.»
موضع پیشنهادی کمیته اقتصادی و پولی پارلمان اروپا قرار است در آغاز نخستین نشست عمومی پارلمان اروپا در ماه اکتبر برای تصویب مطرح شود.
پس از آن، موضع پارلمان اروپا وارد مرحله مذاکره با شورای اتحادیه اروپا خواهد شد؛ مرحلهای که با توجه به تفاوت مواضع دو طرف درباره معیارهای حضور شرکتهای سوخت فسیلی در دسته Transition میتواند به یکی از نقاط اصلی چالش در اصلاح SFDR تبدیل شود.
