نکات کلیدی خبر
- تازهترین گزارش وزارت بهداشت، ۵۸ هزار و ۹۷۵ مرگ در سال را به مواجهه با ذرات معلق PM2.۵ منتسب کرده است.
- این رقم معادل حدود ۱۶۱ مرگ در روز، هفت مرگ در ساعت و یک مرگ در هر ۹ دقیقه است.
- حدود ۸ هزار و ۸۵۵ مورد از این مرگها در تهران رخ داده است.
- خسارت اقتصادی مرگومیر ناشی از آلودگی هوا سالانه ۱۷.۲ میلیارد دلار برآورد میشود.
- عدد ۶۰ هزار مرگ اعلامشده در سال ۱۴۰۵، مربوط به مجموعه آلودگیهای محیطی، بهویژه آلودگی هواست و نباید آمار قطعی مرگهای سال ۱۴۰۵ تلقی شود.
بررسی پایگاه خبری گزارش سبز از آمارهای منتشرشده در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نشان میدهد آلودگی هوا همچنان یکی از مهمترین تهدیدهای سلامت عمومی در ایران است. برآوردهای رسمی، شمار مرگهای سالانه منتسب به این عامل را در محدوده ۵۷ تا ۶۰ هزار نفر قرار میدهد؛ رقمی که از تداوم یک بحران مزمن و پرهزینه حکایت دارد.
نزدیک به ۵۹ هزار مرگ در یک سال
وزارت بهداشت در آبان ۱۴۰۴ اعلام کرد در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۸ هزار و ۹۷۵ مرگ در میان افراد بالای ۳۰ سال به مواجهه طولانیمدت با ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون منتسب بوده است. این رقم بهطور متوسط با ۱۶۱ مرگ در روز، حدود هفت مرگ در ساعت و یک مرگ در هر ۹ دقیقه برابری میکند.
بر اساس اطلاعاتی که رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در خرداد ۱۴۰۵ ارائه کرد، سهم تهران از این برآورد به ۸ هزار و ۸۵۵ مرگ میرسد؛ یعنی حدود ۱۵ درصد کل مرگهای منتسب به آلودگی هوا در کشور. خسارت اقتصادی ناشی از مرگ زودرس، هزینههای درمان و کاهش بهرهوری نیز سالانه ۱۷.۲ میلیارد دلار برآورد شده است.
کدام بیماریها بیشترین سهم را دارند؟
طبق گزارش ارائهشده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست، ۲۳ درصد مرگهای منتسب به آلودگی هوا با بیماریهای ایسکمیک قلبی، ۲۱ درصد با سرطان ریه، ۱۷ درصد با بیماری مزمن انسدادی ریه، ۱۵ درصد با سکته مغزی و ۱۳ درصد با عفونتهای دستگاه تنفسی تحتانی ارتباط داشتهاند. این ترکیب نشان میدهد پیامد هوای آلوده فقط به بیماریهای تنفسی محدود نیست و بخش بزرگی از بار مرگومیر آن از مسیر بیماریهای قلبی و عروقی ایجاد میشود.
آمار سال ۱۴۰۵ چه میگوید؟
در مرداد ۱۴۰۵، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرد سالانه حدود ۶۰ هزار نفر در ایران بهدلیل آلودگیهای محیطی، بهویژه آلودگی هوا، جان خود را از دست میدهند. این عدد به برآورد وزارت بهداشت نزدیک است، اما دامنه گستردهتری از عوامل محیطی را دربرمیگیرد و آمار مرگهای رخداده در خود سال ۱۴۰۵ نیست.
از سوی دیگر، وضعیت تهران در ماههای نخست ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل بهتر شده است. تا ششم مرداد، تعداد روزهای آلوده پایتخت از ۴۹ روز در سال ۱۴۰۴ به ۱۴ روز در سال ۱۴۰۵ کاهش یافت؛ کاهشی حدود ۷۱ درصدی. بااینحال، این بهبود کوتاهمدت برای نتیجهگیری درباره کاهش مرگومیر کافی نیست؛ زیرا بخش مهمی از آلودگی تهران در نیمه سرد سال رخ میدهد و محاسبه مرگهای منتسب نیز پس از تکمیل دادههای سالانه انجام میشود.
چرا آمارهای مختلف منتشر میشود؟
ارقام ۵۴ هزار، ۵۸ هزار و ۶۰ هزار نفری که در گزارشهای مختلف دیده میشود، الزاماً متناقض نیستند. تفاوت در جامعه آماری، نوع آلاینده، محدوده جغرافیایی، گروه سنی و مدل محاسبه میتواند نتیجه را تغییر دهد. برای نمونه، برآورد ۵۴ هزار نفری به دادههای مؤسسه بار بیماریها مربوط است، درحالیکه رقم ۵۸ هزار و ۹۷۵ نفر بر مواجهه افراد بالای ۳۰ سال با PM2.۵ استوار است.
بنابراین، دقیقترین جمعبندی بر پایه اطلاعات منتشرشده در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ این است که سالانه نزدیک به ۵۹ هزار مرگ در ایران به آلودگی هوا منتسب میشود. با وجود بهبود نسبی کیفیت هوای تهران در ماههای نخست ۱۴۰۵، هنوز دادهای برای اثبات کاهش پایدار مرگومیر در سطح کشور وجود ندارد.
