نکات کلیدی خبر
- آژانس بینالمللی انرژی رشد ۸.۵ درصدی تولید برق تجدیدپذیر را در سال ۲۰۲۶ پیشبینی کرده است.
- تولید برق زغالسنگی نیز همزمان ۱.۴ درصد افزایش مییابد.
- انتشار گازهای گلخانهای بخش برق با رشد ۱.۱ درصدی به رکورد ۱۴.۲ میلیارد تن میرسد.
- سهم خودروهای برقی از فروش خردهفروشی خودروهای سواری چین در ژوئن به ۶۳ درصد رسیده است.
- تداوم این روند به جنگ، قیمت سوخت، نرخ بهره و توسعه شبکههای برق و ذخیرهسازی انرژی وابسته است.
به گزارش پایگاه خبری «گزارش سبز» به نقل از رویترز، شش ماه پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، دولتهای اروپایی و آسیایی برای کاهش وابستگی به واردات سوختهای فسیلی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را سرعت بخشیدهاند؛ اما کمبود عرضه گاز و نفت، برخی کشورها را همزمان به مصرف بیشتر زغالسنگ سوق داده است.
بستهشدن مؤثر تنگه هرمز، جریان حدود یکپنجم محمولههای نفت و گاز طبیعی مایع جهان را مختل کرده است. در واکنش به این وضعیت، دولتهایی از کره جنوبی و تایلند تا اتحادیه اروپا، افزایش بودجه و حمایت از پروژههای انرژی تجدیدپذیر را در دستور کار قرار دادهاند.
رشد همزمان انرژی پاک و زغالسنگ
آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی کرده است که انرژیهای تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۶ برای نخستینبار به بزرگترین منبع تولید برق جهان تبدیل شوند. تولید برق تجدیدپذیر نیز در این سال ۸.۵ درصد افزایش خواهد یافت.
از زمان آغاز جنگ، سامانههای خورشیدی پشتبامی به دلیل هزینه کمتر و سرعت بالای نصب، با استقبال بیشتری روبهرو شدهاند. در فیلیپین، افزایش قیمت برق ناشی از گرانشدن سوخت وارداتی، خانوارها و شرکتها را به استفاده از انرژی خورشیدی سوق داده است. در استرالیا نیز پرداخت یارانه باتری، بازار خورشیدی پشتبامی را دوباره رونق داده و تقاضا برای این سامانهها در اروپا افزایش یافته است.
با وجود این، تجدیدپذیرها هنوز نمیتوانند در تمام ساعات شبانهروز برق پایدار تأمین کنند. به همین دلیل، آژانس بینالمللی انرژی انتظار دارد تولید برق زغالسنگی در سال جاری ۱.۴ درصد افزایش یابد؛ هرچند این رشد بسیار کمتر از افزایش تولید انرژیهای تجدیدپذیر است.
حتی در ایالات متحده، جایی که دونالد ترامپ با سیاستهای انرژی سبز مخالفت کرده، تولید برق تجدیدپذیر در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۰ درصد افزایش یافته است.
تولید برق تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۶ برای نخستینبار از زغالسنگ پیشی میگیرد
ترکیب عرضه جهانی برق به تفکیک منبع، ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۷؛ واحد: تراواتساعت
در سال ۲۰۲۵، تولید برق زغالسنگی جهان اندکی بیشتر از تجدیدپذیرها بود.
اما در سال ۲۰۲۶، انتظار میرود تجدیدپذیرها از زغالسنگ پیشی بگیرند.
نمودار ستونی گروهی عرضه جهانی برق را در سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۷ برای پنج منبع هستهای، زغالسنگ، گاز، سایر منابع تجدیدناپذیر و مجموع انرژیهای تجدیدپذیر مقایسه میکند.
| سال | هستهای | زغالسنگ | گاز | سایر منابع تجدیدناپذیر | مجموع تجدیدپذیرها |
|---|---|---|---|---|---|
| ۲۰۲۴ | ۲٬۸۲۱ | ۱۰٬۸۷۰ | ۶٬۸۹۷ | ۸۸۵ | ۹٬۹۰۰ |
| ۲۰۲۵ | ۲٬۸۵۵ | ۱۰٬۸۲۳ | ۶٬۹۶۲ | ۸۶۶ | ۱۰٬۷۲۰ |
| ۲۰۲۶ | ۲٬۸۷۱ | ۱۰٬۹۷۴ | ۶٬۹۷۶ | ۸۶۵ | ۱۱٬۶۲۷ |
| ۲۰۲۷ | ۳٬۰۰۳ | ۱۰٬۸۹۳ | ۷٬۰۷۸ | ۸۰۲ | ۱۲٬۷۳۱ |
انتشار بخش برق همچنان صعودی است
رشد سریع انرژیهای تجدیدپذیر هنوز برای کاهش انتشار بخش برق کافی نیست. آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی کرده است انتشار گازهای گلخانهای ناشی از تولید برق در سال ۲۰۲۶ با افزایش ۱.۱ درصدی به رکورد ۱۴.۲ میلیارد تن برسد.
این نهاد انتظار دارد تولید برق زغالسنگی در سال ۲۰۲۷ حدود ۰.۷ درصد کاهش یابد، اما تولید برق گازسوز نسبت به سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۵ درصد افزایش پیدا کند. کاهش پایدار انتشار، علاوه بر توسعه بیشتر تجدیدپذیرها، به سرمایهگذاری گسترده در شبکه برق و سامانههای ذخیرهسازی انرژی نیاز دارد.
بیشتر اقتصادهای بزرگ آسیا تولید برق زغالسنگی و خورشیدی را افزایش، اما تولید برق گازی را کاهش دادهاند
تغییر تولید برق به تفکیک منبع در مارس تا ژوئیه ۲۰۲۶ نسبت به مارس تا ژوئیه ۲۰۲۵؛ واحد: گیگاواتساعت
تولید برق خورشیدی چین جهش کرد.
تولید خورشیدی هند افزایش یافت، اما مصرف زغالسنگ بیشتر رشد کرد.
تولید برق گازی ژاپن سقوط کرد.
نمودار ستونی گروهی تغییر تولید برق زغالسنگی، گازی و خورشیدی را در هشت اقتصاد آسیایی و استرالیا مقایسه میکند. مقادیر مثبت نشاندهنده افزایش و مقادیر منفی نشاندهنده کاهش تولید هستند.
| کشور | زغالسنگ | گاز | خورشیدی |
|---|---|---|---|
| استرالیا | ۲٬۲۰۵٫۹۳− | ۱٬۳۳۱٫۱۹− | ۱٬۹۶۵٫۰۵ |
| هند | ۴۱٬۰۳۶٫۹۵ | ۳٬۲۵۲٫۴۱− | ۲۲٬۹۶۴٫۱۱ |
| ژاپن | ۳٬۸۷۴٫۳۹ | ۹٬۸۷۹٫۲۸− | ۳۴۲٫۸۲− |
| مالزی | ۲٬۰۵۸٫۶۸− | ۵٬۹۲۷٫۲۲ | ۱۴۹٫۶۷ |
| فیلیپین | ۱٬۷۴۰ | ۲۴۹− | ۱٬۳۵۶ |
| کره جنوبی | ۹٬۷۱۲٫۸۹ | ۲٬۳۸۵٫۹۱− | ۳٬۱۴۹٫۸۴ |
| ویتنام | ۱۱٬۹۶۳٫۳ | ۳٬۶۸۴٫۴ | ۱٬۳۱۵٫۱ |
| چین | ۳۴٬۹۲۰ | ۶٬۲۱۰− | ۹۸٬۲۱۰ |
آسیا در خط مقدم شوک انرژی
اقتصادهای آسیایی که وابستگی بیشتری به واردات نفت و گاز از مسیر تنگه هرمز دارند، شدیدترین فشار را تحمل کردهاند.
چین توسعه انرژی خورشیدی را سرعت بخشیده و تولید برق خورشیدی این کشور بین مارس تا ژوئیه بیش از سه برابر سریعتر از برق زغالسنگی رشد کرده است. در مقابل، هند، ویتنام و کره جنوبی مصرف زغالسنگ را افزایش دادهاند.
بعضی کشورهای اروپایی نیز زغالسنگ بیشتری مصرف کردهاند، اما آژانس بینالمللی انرژی انتظار دارد روند نزولی بلندمدت تولید برق زغالسنگی در اتحادیه اروپا طی سال ۲۰۲۶ از سر گرفته شود.
دولت ویتنام نیز اعلام کرده است برای تأمین امنیت انرژی، ساخت نیروگاههای زغالسنگی جدید را بررسی میکند؛ تصمیمی که با تعهد این کشور در اجلاس اقلیمی سال ۲۰۲۱ برای توقف ساخت نیروگاههای جدید زغالسنگی پس از سال ۲۰۳۰ در تضاد قرار میگیرد.
سوخت گران، محرک خودروهای برقی
بخش حملونقل بزرگترین مصرفکننده نفت جهان است. جنگ تقاضای جهانی برای سوخت حملونقل را متوقف نکرده، اما رشد پیشبینیشده آن را کاهش داده است.
افزایش قیمت سوخت، افت سفرهای هوایی، کاهش مصرف چین و گسترش سریع خودروهای برقی باعث شده است مصرف نفت بخش حملونقل کمتر از پیشبینیهای قبل از جنگ باشد. گلدمن ساکس برآورد کرده است تقاضای مرتبط با بنزین در اوج اختلالهای ماه آوریل حدود ۲۰ درصد کاهش یافت؛ شرکت GL Consulting این افت را نزدیک به ۱۵ درصد ارزیابی کرده است.
ارزش صادرات خودروهای برقی چین نیز برای نخستینبار در سال جاری از ۱۰ میلیارد دلار عبور کرده است. خودروهای برقی در ژوئن ۶۳ درصد از فروش خردهفروشی خودروهای سواری چین را تشکیل دادند؛ این سهم در مدت مشابه سال گذشته ۵۳ درصد بود.
تحلیلگران بانک آمریکا برآورد کردهاند گسترش خودروهای برقی حدود یکسوم کاهش واردات نفت خام چین از ابتدای سال را توضیح میدهد. فروش خودروهای برقی در اروپا نیز تحت تأثیر قیمت بالای نفت، مشوقهای دولتی و عرضه مدلهای ارزانتر افزایش یافته است.
صادرات خودروهای برقی چین به رکوردهای تازهای رسیده است
ارزش کل صادرات ماهانه خودروهای برقی چین؛ واحد: میلیارد دلار آمریکا
نمودار خطی ارزش ماهانه صادرات خودروهای برقی چین را از ژانویه ۲۰۱۸ تا ژوئن ۲۰۲۶ نشان میدهد. مقدار صادرات در ژوئن ۲۰۲۶ به حدود ۱۰٫۵۵ میلیارد دلار رسیده است.
| ماه | ارزش صادرات |
|---|
گذار انرژی مسیری یکطرفه نیست
تا زمانی که تنگه هرمز بسته بماند، احتمالاً قیمت نفت و گاز بالا خواهد ماند. این وضعیت، سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر داخلی و ارزانتر را برای کشورهای واردکننده جذابتر میکند؛ اما تضمینی وجود ندارد که کاهش وابستگی به نفت و گاز به روندی دائمی تبدیل شود.
سور آلویک، مدیر چشمانداز گذار انرژی در شرکت DNV، هشدار داده است تغییر ترکیب انرژی کشورها نیازمند سرمایهگذاری سنگین است و نرخهای بهره بالا، تأمین سرمایه اولیه پروژههای تجدیدپذیر و شبکههای برق را گرانتر میکند. به گفته او، جنگ احتمالاً در بلندمدت به کربنزدایی کمک خواهد کرد، اما این مسیر یکطرفه نیست.
از سوی دیگر، بسیاری از اقتصادهای بزرگ آسیایی برای مقابله با اختلال عرضه خاورمیانه به ذخایر زغالسنگ یا گاز دسترسی دارند. انتظار میرود ظرفیت صادرات گاز طبیعی مایع آمریکا نیز بین سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ افزایش یابد.
ویکتور دل کارپیو نیرا، پژوهشگر ارشد مؤسسه Aurora Energy Research، معتقد است ورود این ظرفیت جدید میتواند گاز طبیعی مایع را برای بازارهای واردکننده آسیایی ارزانتر کند و انگیزه کشورها برای فاصلهگرفتن دائمی از گاز را کاهش دهد.
