نکات کلیدی خبر
- هر تن گوشی تلفن همراه مستعمل میتواند حدود ۱۴۰ گرم طلا داشته باشد.
- یک تن سنگ معدن طلا معمولاً تنها ۵ تا ۲۰ گرم طلا دارد.
- ارزش فلزات موجود در زبالههای الکترونیکی جهان در سال ۲۰۲۲ حدود ۹۱ میلیارد دلار برآورد شده است.
- تنها حدود ۲۲ درصد زبالههای الکترونیکی از مسیرهای رسمی جمعآوری و بازیافت میشوند.
پایگاه خبری، تحلیلی گزارش سبز – گوشیهای قدیمی، لپتاپها و دیگر وسایل الکترونیکی بلااستفاده فقط زباله نیستند؛ این تجهیزات میتوانند منبعی قابلتوجه از فلزات ارزشمند باشند. بر اساس دادههای منتشرشده، هر تن گوشی تلفن همراه مستعمل میتواند تا حدود ۱۴۰ گرم طلا داشته باشد؛ رقمی که چندین برابر میزان طلای موجود در بسیاری از معادن فعال است.
«معدنکاری شهری» به جای استخراج از زمین
هر گوشی مدرن بهطور معمول حدود ۲۵ تا ۵۰ میلیگرم طلا دارد. این فلز عمدتاً در بردهای الکترونیکی استفاده میشود، زیرا رسانایی بالایی دارد و در برابر خوردگی مقاوم است. البته مقدار طلای یک دستگاه بهتنهایی ارزش اقتصادی چندانی ندارد؛ اهمیت اصلی زمانی آشکار میشود که هزاران یا میلیونها دستگاه در کنار یکدیگر قرار گیرند.
در معادن طلا، هر تن سنگ معدن معمولاً حدود ۵ تا ۲۰ گرم طلا دارد؛ در حالی که یک تن گوشی مستعمل میتواند حدود ۱۴۰ گرم طلا در خود جای دهد. به همین دلیل، صنعت بازیافت الکترونیک increasingly با مفهوم «معدنکاری شهری» (Urban Mining) شناخته میشود؛ فرایندی که در آن فلزات ارزشمند به جای استخراج از اعماق زمین، از محصولات دورریختهشده بازیابی میشوند.
۹۱ میلیارد دلار فلز در زبالههای الکترونیکی
بر اساس گزارش Global E-Waste Monitor 2024، جهان در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۲ میلیون تن زباله الکترونیکی تولید کرد. ارزش فلزات موجود در این حجم از پسماند حدود ۹۱ میلیارد دلار برآورد شده که سهم طلا از آن حدود ۱۵ میلیارد دلار بوده است.
با این حال، تنها حدود ۲۲ درصد زبالههای الکترونیکی از مسیرهای رسمی جمعآوری و بازیافت میشوند و بخش عمده آن یا در محلهای دفن زباله باقی میماند، یا وارد چرخههای غیررسمی بازیافت میشود و یا سالها در خانهها و انبارها بلااستفاده میماند.
چرا این طلای پنهان بازیابی نمیشود؟
مشکل اصلی، نبود فناوری نیست؛ فناوری و زیرساخت صنعتی برای استخراج طلا و سایر فلزات از تجهیزات الکترونیکی وجود دارد. چالش بزرگتر، جمعآوری، انتقال، تفکیک و پردازش حجم عظیم و پراکنده زبالههای الکترونیکی است.
از سوی دیگر، بازیافت غیررسمی با روشهایی مانند سوزاندن روباز یا استفاده غیراصولی از مواد شیمیایی میتواند آسیبهای جدی برای سلامت انسان و محیطزیست ایجاد کند.
بنابراین، گوشی قدیمی داخل کشوی خانه ممکن است بهتنهایی ارزش زیادی نداشته باشد، اما وقتی میلیونها دستگاه کنار هم قرار میگیرند، به یک ذخیره عظیم از طلا، مس و سایر مواد معدنی تبدیل میشوند؛ ذخیرهای که هنوز بخش بزرگی از آن وارد چرخه اقتصاد نشده است.
