نکات کلیدی
- کمیسیون اروپا علیه هر ۲۷ کشور عضو اتحادیه، فرایند رسمی رسیدگی به تخلف را آغاز کرده است.
- تمام ساختمانهای جدید باید تا سال ۲۰۳۰ در محل استفاده، آلایندگی ناشی از سوختهای فسیلی نداشته باشند.
- ساختمانهای جدید متعلق به نهادهای عمومی باید دو سال زودتر، یعنی تا ۲۰۲۸، به این هدف برسند.
- اتحادیه اروپا قصد دارد استفاده از دیگهای گرمایشی با سوخت فسیلی را تا سال ۲۰۴۰ متوقف کند.
- هدف نهایی، دستیابی به مجموعهای از ساختمانهای کاملاً کربنزداییشده در سراسر اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۵۰ است.
کمیسیون اروپا با ارسال اخطار رسمی به تمام ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا، فرایند رسیدگی به تخلف این کشورها را به دلیل اجرای ناقص مقررات جدید ساختمانهای بدون آلایندگی آغاز کرد؛ مقرراتی که قرار است زمینه کربنزدایی کامل بخش ساختمان اروپا تا سال ۲۰۵۰ را فراهم کند.
قانونگذاران اروپایی در سال ۲۰۲۴ نسخه بهروزشده «دستورالعمل عملکرد انرژی ساختمانها» یا EPBD را تصویب کردند. این دستورالعمل مجموعهای از مقررات را برای کاهش مصرف انرژی و انتشار آلایندههای ساختمانها در سراسر اتحادیه اروپا در نظر گرفته است.
بر اساس اهداف تعیینشده، تمام ساختمانهای جدید باید تا سال ۲۰۳۰ بدون آلایندگی باشند و استفاده از سوختهای فسیلی در سامانههای گرمایشی ساختمانها نیز باید تا سال ۲۰۴۰ بهتدریج متوقف شود.
پایان آلایندگی ساختمانهای جدید
یکی از مهمترین الزامات دستورالعمل جدید این است که تمام ساختمانهای مسکونی و غیرمسکونی جدید تا سال ۲۰۳۰، در محل بهرهبرداری هیچگونه آلایندگی ناشی از سوختهای فسیلی نداشته باشند. ساختمانهای جدید متعلق به نهادهای عمومی نیز باید تا سال ۲۰۲۸، یعنی دو سال زودتر، به این هدف برسند.
مقررات بهروزشده همچنین کشورهای عضو را ملزم میکند برنامهها و اقداماتی مشخص برای کنار گذاشتن سوختهای فسیلی از سامانههای گرمایش و سرمایش ساختمانها تدوین کنند. هدف این است که استفاده از دیگهای گرمایشی با سوخت فسیلی تا سال ۲۰۴۰ بهطور کامل متوقف شود.
این دستورالعمل در نهایت دستیابی به مجموعهای از ساختمانهای بدون آلایندگی در سراسر اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۵۰ را دنبال میکند.
تمرکز بر ساختمانهای کمبازده
قانون جدید اهدافی را نیز برای حذف تدریجی یا بهبود عملکرد ساختمانهایی تعیین کرده است که پایینترین بهرهوری انرژی را دارند.
کشورهای عضو باید برای ساختمانهای مسکونی یک مسیر ملی تدوین کنند که بر اساس آن، مصرف انرژی اولیه این ساختمانها تا سال ۲۰۳۰ به میزان ۱۶ درصد و تا سال ۲۰۳۵ بین ۲۰ تا ۲۲ درصد کاهش یابد.
حداقل ۵۵ درصد از این کاهش مصرف انرژی باید از طریق نوسازی ساختمانهایی محقق شود که ضعیفترین عملکرد انرژی را دارند.
برای ساختمانهای غیرمسکونی نیز حداقل استانداردهای عملکرد انرژی تعیین شده است. اجرای این استانداردها باید به نوسازی ۱۶ درصد از کمبازدهترین ساختمانهای غیرمسکونی تا سال ۲۰۳۰ و ۲۶ درصد از آنها تا سال ۲۰۳۳ منجر شود.
برنامه ملی نوسازی ساختمانها
نسخه جدید دستورالعمل عملکرد انرژی ساختمانها اقداماتی را برای حمایت از موج گسترده نوسازی ساختمانهای اروپایی پیشبینی کرده است.
بر اساس این مقررات، کشورهای عضو باید برنامههای ملی نوسازی ساختمانها را برای کربنزدایی از موجودی ساختمانهای خود تدوین کنند. این برنامهها همچنین باید موانعی مانند تأمین مالی، آموزش نیروی انسانی و جذب تعداد بیشتری از کارکنان ماهر را پوشش دهند.
کشورها موظفاند طرحهای ملی «گذرنامه نوسازی ساختمان» را نیز راهاندازی کنند. این گذرنامهها به مالکان ساختمان کمک میکنند عملیات نوسازی را بهصورت مرحلهای انجام دهند و در نهایت ساختمان خود را به یک ساختمان بدون آلایندگی تبدیل کنند.
هیچ کشوری دستورالعمل را کامل اجرا نکرده است
مهلت کشورهای عضو برای اطلاعرسانی به کمیسیون اروپا درباره انتقال کامل مفاد دستورالعمل EPBD به قوانین ملی، ۲۹ مه ۲۰۲۶ تعیین شده بود.
با این حال، کمیسیون اروپا در اطلاعیه خود اعلام کرد هیچیک از کشورهای عضو اتحادیه اروپا این دستورالعمل را بهطور کامل وارد قوانین ملی خود نکردهاند.
بر اساس سازوکار رسیدگی به تخلفات در اتحادیه اروپا، کمیسیون میتواند علیه کشورهایی که قوانین اتحادیه را اجرا نمیکنند، اقدام حقوقی انجام دهد. این فرایند با ارسال «نامه اخطار رسمی» آغاز میشود.
اگر کشور مربوطه پس از دریافت اخطار اقدام لازم را انجام ندهد، کمیسیون اروپا میتواند یک «نظر مستدل» همراه با درخواست رسمی برای اجرای قانون صادر کند. در مرحله بعد نیز امکان ارجاع پرونده به دیوان دادگستری اتحادیه اروپا و درخواست اعمال جریمه وجود دارد.
پس از ارسال این نامهها، کشورهای عضو دو ماه فرصت دارند پاسخ خود را ارائه و انتقال کامل دستورالعمل به قوانین ملی را تکمیل کنند. در صورت ناکافی بودن پاسخها، کمیسیون اروپا ممکن است برای این کشورها نظر مستدل صادر کند.
کمیسیون اروپا در بیانیه خود درباره آغاز این فرایند اعلام کرد:
«ساختمانها بزرگترین مصرفکننده منفرد انرژی در اروپا هستند. انتقال و اجرای دستورالعمل عملکرد انرژی ساختمانها برای افزایش نرخ فعلی و بسیار پایین نوسازی سالانه انرژی در اتحادیه اروپا ــ که تنها یک درصد است ــ کاهش هزینههای شهروندان و کسبوکارها، کاهش وابستگی اتحادیه اروپا به سوختهای فسیلی وارداتی و دستیابی به مجموعهای از ساختمانهای بدون آلایندگی و کاملاً کربنزداییشده تا سال ۲۰۵۰، اهمیت اساسی دارد.»
اهمیت این تصمیم برای گذار انرژی اروپا
آغاز همزمان پرونده تخلف علیه تمام کشورهای عضو نشان میدهد فاصله محسوسی میان تصویب اهداف اقلیمی اتحادیه اروپا و تبدیل آنها به قوانین اجرایی در سطح ملی وجود دارد. با توجه به سهم بالای ساختمانها در مصرف انرژی، تأخیر در اجرای این دستورالعمل میتواند روند کاهش هزینه انرژی، نوسازی ساختمانهای فرسوده و کاهش وابستگی اروپا به گاز و دیگر سوختهای فسیلی وارداتی را کندتر کند.
