نکات کلیدی
- جام جهانی ۲۰۲۲ قطر با مشارکت ۵ میلیارد نفر، پربینندهترین جام جهانی تاریخ فیفا شد.
- گزارش نهایی پایداری این رویداد بر اساس استانداردهای GRI منتشر شد و عملکرد ۷۹ ابتکار را ارزیابی کرد.
- جام جهانی قطر نخستین دوره دارای گواهینامه ISO 20121 برای مدیریت پایدار رویدادها بود.
- برای نخستینبار در تاریخ جام جهانی، سازوکار رسمی رسیدگی به شکایات حقوق بشری مرتبط با رویداد ایجاد شد.
- استادیومها نسبت به معیارهای جهانی دستکم ۴۰ درصد آب کمتر و ۴۲ درصد انرژی کمتری مصرف کردند.
- ۷۷ درصد پسماندهای استادیومها و نزدیک به ۸۰ درصد پسماندهای ساختوساز بازیافت، استفاده مجدد یا کمپوست شد.
- بیش از ۱۳۰ هزار نفر در حوزه پایداری و مدیریت رویداد آموزش دیدند.
- برنامه Generation Amazing بیش از یک میلیون نفر در ۷۵ کشور را تحت پوشش قرار داد.
گزارشهای جدید فیفا نشان میدهد جام جهانی قطر علاوه بر ثبت رکورد جهانی مخاطبان، در حوزههای محیط زیست، حقوق بشر، رفاه کارگران و توسعه پایدار نیز استانداردهای تازهای برای رویدادهای ورزشی بزرگ تعریف کرده است.
فدراسیون بینالمللی فوتبال (فیفا)، شرکت برگزارکننده جام جهانی ۲۰۲۲ قطر (Q22) و کمیته عالی پروژهها و میراث قطر، گزارش نهایی پایداری جام جهانی ۲۰۲۲ و گزارش مخاطبان جهانی این رقابتها را منتشر کردند. بر اساس این گزارشها، جام جهانی قطر با جذب ۵ میلیارد مخاطب در سراسر جهان به پربینندهترین دوره تاریخ این رقابتها تبدیل شد و همزمان مجموعهای از دستاوردهای زیستمحیطی، اجتماعی و مدیریتی را به ثبت رساند.
گزارش نهایی پایداری بر اساس استانداردهای جهانی
گزارش نهایی پایداری مطابق با استانداردهای گزارشگری پایداری GRI تدوین شده و عملکرد برگزارکنندگان را در قالب ۷۹ ابتکار ارزیابی میکند. این گزارش میزان تحقق تعهدات مندرج در راهبرد پایداری جام جهانی ۲۰۲۲ را بررسی کرده و آن را جامعترین گزارش پایداری تاریخ برگزاری این رقابتها معرفی میکند.
دبیرکل فیفا، ماتیاس گرافستروم، اعلام کرد برگزاری بزرگترین رویداد تکرشتهای جهان، فرصت کمنظیری برای ایجاد تغییرات مثبت و بر جای گذاشتن میراثی پایدار در کشور میزبان فراهم میکند. به گفته او، جام جهانی قطر سالها پیش از آغاز مسابقات، استانداردهای جدیدی را در مدیریت پایدار رویدادهای ورزشی بزرگ پایهگذاری کرد.
همچنین حسن الثوادی، دبیرکل کمیته عالی پروژهها و میراث قطر، تأکید کرد پروژههای اجرا شده از زمان انتخاب قطر بهعنوان میزبان در سال ۲۰۱۰، این کشور را متحول کرده و الگویی برای ایجاد تغییرات اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی در سایر کشورهای میزبان ارائه داده است.
۵ میلیارد مخاطب؛ رکوردی تاریخی برای جام جهانی
گزارش «مخاطبان و تعامل جهانی جام جهانی ۲۰۲۲ قطر» نشان میدهد این مسابقات در مجموع ۵ میلیارد نفر را از طریق تلویزیون، رسانههای دیجیتال، شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای رسمی فیفا درگیر کرده است؛ آماری که این دوره را به پرمخاطبترین جام جهانی تاریخ تبدیل میکند.
دیدار نهایی میان آرژانتین و فرانسه با ۱.۴۲ میلیارد بیننده، رکورد بیشترین مخاطب تاریخ فینال جام جهانی را ثبت کرد. همچنین میانگین مخاطبان جهانی هر مسابقه به ۱۷۵ میلیون نفر رسید.
در آمریکا نیز پخش فینال توسط شبکه Telemundo به پربینندهترین و پرمخاطبترین مسابقه جام جهانی در تاریخ رسانههای این کشور از نظر پخش آنلاین تبدیل شد.
رشد چشمگیر مخاطبان دیجیتال
فیفا اعلام کرد تعامل کاربران در شبکههای اجتماعی این سازمان نسبت به جام جهانی ۲۰۱۸ رشد قابل توجهی داشته است.
بر اساس این گزارش:
- تعداد تعاملات کاربران به ۸۱۱ میلیون رسید که نسبت به سال ۲۰۱۸ حدود ۴۴۸ درصد افزایش نشان میدهد.
- ویدئوهای منتشرشده در طول مسابقات ۳.۶ میلیارد بار مشاهده شدند که نسبت به دوره قبل ۲۰۲ درصد رشد داشته است.
گزارش تأکید میکند رشد سریع مصرف محتوای دیجیتال باعث شده روشهای سنتی اندازهگیری مخاطبان دیگر بهتنهایی پاسخگو نباشند و شاخصهای جدیدی برای ارزیابی تعامل کاربران مورد استفاده قرار گیرد.
آسیا بزرگترین بازار مخاطبان جام جهانی
بررسی توزیع جغرافیایی مخاطبان نشان میدهد:
- آسیا و اقیانوسیه با ۲.۵۹۱ میلیارد تعامل، بیش از نیمی از کل مخاطبان را به خود اختصاص دادهاند.
- آفریقا و خاورمیانه با ۹۴۵ میلیون تعامل در رتبه دوم قرار گرفتهاند.
- چین با ۱.۱۶۱ میلیارد تعامل بزرگترین بازار مخاطبان جام جهانی بود.
- هند نیز با ۷۴۵.۷ میلیون تعامل در جایگاه دوم قرار گرفت.
مهمترین دستاوردهای پایداری جام جهانی قطر
بر اساس گزارش نهایی، مهمترین دستاوردهای این رقابتها عبارتاند از:
- نخستین جام جهانی دارای گواهینامه ISO 20121 برای مدیریت پایدار رویدادها.
- ایجاد نخستین سازوکار اختصاصی رسیدگی به شکایات حقوق بشری مرتبط با جام جهانی.
- اجرای نخستین «کد تأمین پایدار» در تاریخ جام جهانی.
- دریافت گواهینامه ساختمان پایدار توسط تمامی استادیومها.
- کاهش حداقل ۴۰ درصدی مصرف آب و افزایش ۴۲ درصدی بهرهوری انرژی نسبت به معیارهای بینالمللی.
- استفاده مجدد، بازیافت یا کمپوست ۷۷ درصد پسماندهای استادیومها و نزدیک به ۸۰ درصد پسماندهای ساختوساز.
- تسریع اصلاحات قانونی در حوزه حقوق کار، از جمله اجرای حداقل دستمزد بدون تبعیض و حذف بخشهایی از نظام کفالت (کفاله).
- بازپرداخت ۲۳.۸ میلیون دلار هزینههای جذب نیروی کار به کارگران از طریق طرح بازپرداخت کمیته عالی.
- ثبت امتیاز ۴.۵ از ۵ رضایت تماشاگران دارای معلولیت و افراد کمتوان از دسترسپذیری استادیومها.
- آموزش بیش از ۱۳۰ هزار نفر در حوزه مدیریت رویداد و پایداری.
- بهرهمندی بیش از یک میلیون نفر در ۷۵ کشور از برنامه توسعهای فوتبال Generation Amazing.
نگاه کارشناسی
انتشار این گزارش بار دیگر نشان میدهد ارزیابی موفقیت رویدادهای ورزشی بزرگ دیگر تنها بر اساس تعداد تماشاگران یا درآمدهای اقتصادی انجام نمیشود. امروزه شاخصهایی مانند مصرف منابع، مدیریت پسماند، حقوق کارگران، دسترسپذیری، شفافیت گزارشگری و میزان تحقق اهداف توسعه پایدار، به معیارهای اصلی سنجش عملکرد میزبانان تبدیل شدهاند. با این حال، گزارشهای پایداری جام جهانی قطر همچنان محل بحث برخی سازمانهای حقوق بشری و نهادهای مستقل است که درباره برخی ادعاهای مطرحشده در حوزه حقوق کارگران و اثرات اقلیمی این رویداد دیدگاههای متفاوتی ارائه کردهاند.
