در گزارشی که توسط «مرکز تحقیقاتی پلاستیک» (Minderoo Foundation) منتشر شد، افشا شد که تنها ۵۰ شرکت بزرگ تولیدکننده پلیمر در جهان، مسئول تولید بیش از ۷۰ درصد از تمام پلاستیکهای یکبار مصرف و آلودگیهای پلاستیکی سیاره هستند. این گزارش که با عنوان «پلاستیک و سلامت» منتشر شده، بار دیگر بحث «مسئولیت اجتماعی شرکتی» (CSR) و نقش شرکتها در بحران محیط زیست را به کانون توجهات جهانی بازگردانده است.
نامهای آشنا در لیست سیاه
بر اساس دادههای این گزارش، غولهای نفتی و پتروشیمی مانند «اکسونموبیل»، «دو»، «شرکت ملی نفت چین» و «سابیک» در صدر لیست تولیدکنندگان پلیمرهای تککاربردی قرار دارند. این شرکتها سالانه میلیونها تن رزین پلاستیکی تولید میکنند که اغلب پس از یک بار مصرف، در محیط زیست رها شده و به میکروپلاستیک تبدیل میشوند.
این گزارش نشان میدهد که با وجود شعارهای زیستمحیطی و تعهدات عمومی بسیاری از این شرکتها برای کاهش پلاستیک، تولید پلیمرهای جدید در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۰، ۵ درصد افزایش یافته است. این رشد نشان میدهد که استراتژیهای فعلی مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) این غولها بیشتر جنبه تبلیغاتی داشته و تغییر ساختاری در تولید رخ نداده است.
شکاف میان شعار و واقعیت
«آلیستر مکگوان»، مدیر مرکز مایندرو در کنفرانس خبری گفت: «شرکتها سالانه میلیونها دلار برای کمپینهای بازیافت و پاکسازی سواحل هزینه میکنند، اما در عین حال تولید مواد اولیه پلاستیک را افزایش میدهند. این یک تضاد آشکار است. شما نمیتوانید با تمیز کردن ساحل، اقیانوسی را که با پلاستیک پر میکنید، نجات دهید.»
گزارش همچنین به نقش شرکتهای کالاهای مصرفی مانند «پپسیکو» و «نستله» اشاره میکند که با خرید حجم عظیمی از این پلاستیکها برای بستهبندی، تقاضا را حفظ کرده و از تغییر به جایگزینهای پایدار سر باز میزنند.
فشار برای قانونگذاری و شفافیت
این گزارش با واکنش شدید سازمانهای غیردولتی و سرمایهگذاران آگاه به محیط زیست (ESG) روبرو شد. بسیاری از صندوقهای بازنشستگی اروپایی تهدید کردهاند که اگر این شرکتها تا پایان سال ۲۰۲۶ برنامهای برای کاهش تولید پلاستیکهای تککاربردی ارائه ندهند، سهام خود را در این شرکتها خواهند فروخت.
کارشناسان مسئولیت اجتماعی شرکتی معتقدند که این گزارش ضرورت گذار از «داوطلبی» به «الزام قانونی» را نشان میدهد. آنها پیشنهاد میکنند که قوانین جدیدی برای «مسئولیت تولیدکننده» (Extended Producer Responsibility) تصویب شود تا شرکتها نه تنها در مرحله تولید، بلکه تا پایان چرخه عمر محصول (بازیافت یا دفع) مسئولیت آن را بر عهده بگیرند.
منابع:
۱. گزارش سالانه مرکز تحقیقاتی پلاستیک مایندرو (Minderoo Foundation) – ۲۰۲۶
۲. دادههای تولید پلیمرهای جهانی – PlasticsEurope
۳. گزارشهای تحلیلی بلومبرگ در مورد مسئولیت اجتماعی شرکتی
اگه غیر از این بود باید تعجب می کردیم. پروژه های مسئولیت اجتماعی شرکت ها بیشتر سبزشوییه تا رفع مشکل.