نکات کلیدی
- بیش از ۴۳۴ هزار هکتار از اراضی اروپا در سال ۲۰۲۶ طعمه حریق شده است.
- آتشسوزیها در اسپانیا بیش از ۲۰۰ هزار هکتار را سوزاندهاند؛ دو برابر میانگین تاریخی این کشور.
- وسعت مناطق سوخته در آمریکا به حدود یک میلیون و ۸۴۹ هزار هکتار رسیده است.
- بیش از چهار هزار آتشسوزی در کانادا، حدود سه میلیون و ۷۷۰ هزار هکتار را درگیر کردهاند.
- خسارت سالانه آتشسوزیهای جنگلی در اتحادیه اروپا حدود ۲.۵ میلیارد یورو برآورد میشود.
- فعالیتهای انسانی عامل حدود ۹ مورد از هر ۱۰ آتشسوزی جنگلی است.
- انتشار جهانی کربن ناشی از آتشسوزیهای جنگلی بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ حدود ۶۰ درصد افزایش یافته است.
- سازمان ملل سرمایهگذاری در پیشگیری، مدیریت پایدار جنگلها و سامانههای هشدار سریع را ضروری میداند.
لید: آتشسوزیهای گسترده در اروپا و آمریکای شمالی، ضرورت اقدام فوری برای پیشگیری از حریقهای جنگلی را برجسته کردهاند؛ بحرانی که تحت تأثیر تغییرات اقلیمی، فشارهای ناشی از تغییر کاربری زمین و فعالیتهای انسانی، در آینده شدیدتر و پرتکرارتر خواهد شد.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای اروپا اعلام کرد بر اساس تازهترین دادههای موجود، از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون بیش از ۴۳۴ هزار هکتار از اراضی اروپا در آتش سوخته است.
پائولا ددا، مدیر بخش محیطزیست و جنگلهای کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای اروپا، گفت: «هر تابستان به ما یادآوری میکند که آتشسوزی جنگلی دیگر رویدادی استثنایی نیست، بلکه به پیامدی روزافزون و قابل پیشبینی از گرمتر شدن اقلیم تبدیل شده است.»
او افزود: «اگرچه واکنش اضطراری همچنان ضروری است، بزرگترین فرصت ما در پیشگیری، مدیریت پایدار جنگلها و ایجاد چشماندازها و جوامعی تابآورتر نهفته است.»
نابودی جنگلها و تخلیه خانهها
آتشسوزیهای جنگلی در اروپا حدود ۴۲ هزار هکتار از جنگلهای کاج منطقه ژیروند فرانسه را نابود کرده و دهها هزار نفر از ساکنان و گردشگران را وادار به ترک منطقه کرده است.
در اسپانیای همسایه نیز بیش از ۲۰۰ هزار هکتار در آتش سوخته است؛ رقمی که دو برابر میانگین تاریخی این کشور به شمار میرود و فصل جاری را به یکی از بدترین دورههای آتشسوزی اسپانیا در چند دهه اخیر تبدیل کرده است.
اتحادیه اروپا بهتازگی هشدار داده است که بحران آتشسوزیهای جنگلی در حال حرکت بهسوی شرق این قاره است. با تداوم گرما، خشکسالی و وزش بادهای شدید تا اوایل ماه اوت، یونان و ایتالیا نیز با خطرهای فزایندهای روبهرو هستند.
شرایط در سوی دیگر اقیانوس اطلس نیز به همان اندازه بحرانی است. از ابتدای سال جاری تاکنون حدود یک میلیون و ۸۴۹ هزار هکتار از اراضی آمریکا در آتش سوخته است.
کانادا نیز بیش از چهار هزار آتشسوزی جنگلی را تجربه کرده که در مجموع سه میلیون و ۷۷۰ هزار هکتار را سوزاندهاند. دهها آتشسوزی بزرگ در این کشور همچنان خارج از کنترل هستند.
پیامدهایی فراتر از جنگلها
اگرچه آتشسوزیهای جنگلی اغلب بر اساس تعداد هکتارهای سوخته سنجیده میشوند، پیامدهای انسانی آنها بسیار فراتر از محدوده جنگلها امتداد دارد.
خانهها، زیرساختها و منابع معیشتی ممکن است از بین بروند و جوامع محلی ناچار شوند در کوتاهترین زمان ممکن محل زندگی خود را ترک کنند. دود ناشی از حریق نیز میتواند صدها یا حتی هزاران کیلومتر جابهجا شود و کیفیت هوا و سلامت مردم مناطق دوردست را تحت تأثیر قرار دهد.
هزینههای اقتصادی آتشسوزیهای جنگلی نیز در حال افزایش است. تنها در اتحادیه اروپا، خسارت سالانه این حریقها حدود ۲.۵ میلیارد یورو برآورد میشود. این رقم شامل آسیبهای واردشده به زیرساختها، کاهش درآمدهای گردشگری و اختلال در فعالیتهای اقتصادی است.
حتی پس از خاموش شدن شعلهها، جوامع آسیبدیده باید با تخریب اکوسیستمها، کاهش تنوع زیستی، افت بهرهوری کشاورزی، پیامدهای بهداشتی و هزینههای سنگین احیای مناطق سوخته مقابله کنند.
بحرانی با منشأ انسانی
فعالیتهای انسانی همچنان مهمترین عامل وقوع آتشسوزیهای جنگلی هستند. حدود ۹ مورد از هر ۱۰ حریق جنگلی به دلیل رفتار انسانها، اعم از بیاحتیاطی یا اقدام عمدی، رخ میدهند.
این آمار نشان میدهد بخش زیادی از آتشسوزیها را میتوان از طریق افزایش آگاهی عمومی، وضع مقررات سختگیرانهتر، اعمال محدودیتهای موقت در دورههای خطر بسیار شدید و ترویج رفتار مسئولانه در جنگلها و مناطق طبیعی مهار کرد.
در همین حال، تغییرات اقلیمی به بزرگتر و ویرانگرتر شدن آتشسوزیها منجر میشود. افزایش دما، خشکسالیهای طولانی، تکرار بیشتر موجهای گرما و تغییر الگوهای بارندگی، فصل آتشسوزی را طولانیتر کرده و مناطقی را در معرض خطر قرار داده است که پیشتر کمخطر تلقی میشدند.
چرخه معیوب آتش و تغییرات اقلیمی
آتشسوزیهای جنگلی خود به تشدید وضعیت اضطراری اقلیمی نیز منجر میشوند. این حریقها تنها در سال ۲۰۲۱ حدود ۱.۸ میلیارد تن دیاکسیدکربن وارد جو کردند.
انتشار جهانی کربن ناشی از آتشسوزیهای جنگلی بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ حدود ۶۰ درصد افزایش یافته است. در همین دوره، انتشار کربن حاصل از حریق جنگلهای شمالی در اروپا، آمریکای شمالی و آسیای مرکزی تقریباً سه برابر شد.
کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای اروپا هشدار داد این وضعیت، چرخهای خطرناک ایجاد کرده است؛ تغییرات اقلیمی احتمال وقوع آتشسوزی را افزایش میدهد و آتشسوزیهای بزرگتر نیز با انتشار گازهای گلخانهای بیشتر، روند گرمایش زمین را شتاب میبخشند.
سرمایهگذاری امروز برای فردایی ایمنتر
اگرچه پس از شکلگیری آتشسوزیهای بسیار شدید، همیشه امکان متوقف کردن آنها وجود ندارد، میتوان تعداد و پیامدهای این حریقها را به میزان قابلتوجهی کاهش داد.
کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای اروپا خواستار افزایش سرمایهگذاری در پیشگیری، مدیریت پایدار جنگلها، سامانههای هشدار سریع، آگاهیرسانی عمومی و سازگاری با تغییرات اقلیمی شده است. چنین اقداماتی میتوانند جان انسانها را نجات دهند، از جنگلها محافظت کنند و خسارتهای اقتصادی را کاهش دهند.
فناوری، بهویژه هوش مصنوعی، در حال تبدیل شدن به ابزاری مهم برای مقابله با آتشسوزیهای جنگلی است. سامانههای هوشمند تشخیص حریق در ترکیه، پایش ماهوارهای و نقشهبرداری لحظهای خطر از جمله نمونههای استفاده از فناوری در این حوزه هستند.
با این حال، کمیسیون اقتصادی سازمان ملل تأکید کرد فناوری بهتنهایی کافی نخواهد بود.
این نهاد سازمان ملل اعلام کرد: «با افزایش مداوم خطرهای اقلیمی، تقویت تابآوری جنگلها در برابر آتش دیگر فقط یک اولویت زیستمحیطی نیست؛ بلکه سرمایهگذاری در ایمنی عمومی، ثبات اقتصادی و امنیت اقلیمی است.»
منبع: سازمان ملل متحد، به نقل از کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای اروپا (UNECE)
