نکات کلیدی
- سازمان بینالمللی استانداردسازی، پیشنویس استاندارد ISO ۱۴۰۶۰ را برای سازمانهای همسو با خالص صفر منتشر کرد.
- این استاندارد به شرکتها کمک میکند برنامه گذار معتبر، قابل سنجش و قابل راستیآزمایی تدوین کنند.
- ISO ۱۴۰۶۰ کاهش انتشار مستقیم و غیرمستقیم گازهای گلخانهای در زنجیره ارزش را پوشش میدهد.
- انتشار برنامه گذار حداکثر تا دو سال پس از تعیین هدف، از الزامات کلیدی این استاندارد است.
- مشاوره عمومی درباره این پیشنویس به مدت ۱۲ هفته و از طریق اعضای ملی ایزو در بیش از ۱۷۰ کشور انجام میشود.
سازمان بینالمللی استانداردسازی، ایزو، پیشنویس نخستین استاندارد جهانی خود را برای کمک به شرکتها و سازمانها در تدوین برنامههای معتبر گذار به خالص صفر منتشر کرد؛ استانداردی که با عنوان ISO ۱۴۰۶۰ شناخته میشود و قرار است چارچوبی مشترک برای هدفگذاری، اقدام، گزارشدهی و راستیآزمایی مسیر کاهش انتشار گازهای گلخانهای فراهم کند.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، سازمان بینالمللی استانداردسازی روز چهارشنبه از انتشار پیشنویس استاندارد «سازمانهای همسو با خالص صفر» با عنوان ISO ۱۴۰۶۰ خبر داد. این استاندارد نخستین چارچوب جهانی ایزو است که به طور مشخص برای پشتیبانی از شرکتها در طراحی برنامههای جامع و قابل اعتماد گذار به خالص صفر تدوین شده است.
استاندارد جدید اصول و الزامات لازم برای توسعه، اجرا و اطلاعرسانی درباره مسیر همسو با خالص صفر را مشخص میکند. این الزامات شامل تعیین اهداف کاهش انتشار، تدوین برنامههای اجرایی، انجام اقدامات مشخص، پایش پیشرفت و گزارشدهی قابل راستیآزمایی در مسیر دستیابی به اهداف خالص صفر است.
فرایند دو ساله تدوین استاندارد
انتشار این پیشنویس پس از یک فرایند دو ساله انجام شده است. ایزو در سال ۲۰۲۴ اعلام کرده بود کار روی یک استاندارد بینالمللی در زمینه خالص صفر را آغاز کرده است؛ اقدامی که در ادامه دستورالعملهای خالص صفر این سازمان در سال ۲۰۲۲ دنبال شد.
به گفته ایزو، گروه کاری بینالمللی که مسئول تدوین این استاندارد بوده، یکی از بزرگترین گروههای کاری در تاریخ این سازمان به شمار میرود.
سوزان تیلور مارتین، مدیرعامل BSI، نهاد عضو ایزو در بریتانیا، در این باره گفت: «دو سال پیش آغاز این فرایند مهم جهانی را اعلام کردیم؛ فرایندی که نهادهای ملی استانداردسازی مورد شناسایی دولتها و کارشناسان آنها را از سراسر جهان گرد هم آورد تا شفافیت، اعتبار و اعتماد را به گذار انرژی اضافه کند.»
هماهنگی با توافق پاریس
به گفته ایزو، استاندارد ISO ۱۴۰۶۰ با هدف ارائه راهنمایی جهانی و یکپارچه برای سازمانهایی تدوین شده است که در مسیر گذار به خالص صفر حرکت میکنند. این استاندارد الزاماتی را مشخص میکند که بر اساس آن سازمانها باید نشان دهند راهبرد، اهداف و اقدامات آنها با دستیابی به خالص صفر سازگار است.
همچنین سازمانها باید نشان دهند که پیشرفت آنها در مسیر کمک به خالص صفر جهانی، معتبر، قابل سنجش و قابل راستیآزمایی است. این مسیر باید با اهداف توافق پاریس همخوانی داشته باشد.
تمرکز بر کاهش عمیق انتشار
استاندارد جدید کاهش انتشار مستقیم و غیرمستقیم گازهای گلخانهای در زنجیره ارزش را پوشش میدهد. این موضوع شامل فرایندهای بالادستی و پاییندستی سازمان نیز میشود.
در این استاندارد، جبران انتشار باقیمانده گازهای گلخانهای از طریق حذف کربن و ذخیرهسازی آن نیز مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، اولویت اصلی استاندارد بر اقدام در داخل مرز موجودی انتشار گازهای گلخانهای سازمان است.
ISO ۱۴۰۶۰ همچنین بر کاهش عمیق انتشار گازهای گلخانهای در کوتاهمدت تأکید دارد. بر همین اساس، استفاده از راهکارهایی مانند حذف کربن یا اعتبارات کربنی نباید جایگزین اقدام جدی و فوری برای کاهش واقعی انتشار شود.
این استاندارد بخشی ویژه نیز برای شرکتهای کوچک و متوسط در نظر گرفته و راهنماییهای تکمیلی متناسب با شرایط این گروه از سازمانها ارائه میکند.
الزام به تدوین برنامه گذار
از جمله الزامات کلیدی برای همسویی با این استاندارد، تعیین اهداف میانمدت و بلندمدت کاهش انتشار است. همچنین سازمانها باید حداکثر ظرف دو سال پس از تعیین هدف، برنامه گذار خود را منتشر کنند.
این برنامه گذار باید موضوعاتی مانند جدول زمانی، ادغام راهبرد خالص صفر در مدل کسبوکار، اندازهگیری پیشرفت، گزارشدهی، اعتبارسنجی و راستیآزمایی را پوشش دهد.
استاندارد ISO ۱۴۰۶۰ همچنین به موضوعاتی مانند نقش اعتبارات کربنی، تعهد و مسئولیت مدیریت، انتخاب مسیرهای بخشی مرتبط با خالص صفر، اهداف مربوط به دامنههای انتشار ۱، ۲ و ۳، توسعه راهکارهای کمکربن، جبران انتشار باقیمانده و معیارهای کیفیت برای حذف کربن میپردازد.
گزارشدهی، پایش، اعتبارسنجی و راستیآزمایی نیز از دیگر محورهای مهم این استاندارد اعلام شدهاند.
دامنه کاربرد استاندارد
ایزو اعلام کرده است که این استاندارد برای شرکتها، مؤسسات، بنگاهها، مشارکتها، سازمانهای غیردولتی و نهادهای دانشگاهی قابل استفاده است. با این حال، ISO ۱۴۰۶۰ برای مناطق، کشورها، ایالتها یا شهرها تدوین نشده است.
این استاندارد در درجه نخست برای مؤسسات غیرمالی طراحی شده است. البته مؤسسات مالی نیز میتوانند آن را برای فعالیتهای غیرتأمین مالی خود به کار بگیرند.
همزمان با انتشار این پیشنویس، ایزو یک دوره ۱۲ هفتهای مشاوره عمومی را از طریق اعضای ملی خود در بیش از ۱۷۰ کشور آغاز کرده است. قرار است رأیگیری کشورها درباره این استاندارد جدید در ادامه سال جاری انجام شود.
نوئلیا گارسیا نبرا، رئیس پایداری و مشارکتها در ایزو، گفت: «ISO ۱۴۰۶۰ برای ارائه یک چارچوب مورد توافق جهانی تدوین شده است؛ چارچوبی که به سازمانها کمک میکند برنامههای گذار معتبر بسازند و در عین حال از تابآوری، نوآوری و رشد بلندمدت پشتیبانی کند.»
