نکات کلیدی
- فرانسه از بانک جهانی خواسته است هدف اختصاص ۴۵ درصد منابع وامدهی سالانه به پروژههای مرتبط با اقلیم را حفظ کند.
- دولت دونالد ترامپ خواستار بازگشت بانک جهانی به مدل سنتی توسعه و حمایت دوباره از پروژههای سوختهای فسیلی است.
- اختلاف میان سهامداران بزرگ بانک جهانی، شکاف عمیقتری را درباره آینده تأمین مالی اقلیمی و اولویتهای توسعهای آشکار کرده است.
- هدف فعلی بانک جهانی در پایان ماه ژوئن منقضی میشود و هنوز جایگزین روشنی برای آن اعلام نشده است.
- فرانسه و کشورهای همسو میگویند عقبنشینی از تأمین مالی اقلیمی، دسترسی اقتصادهای در حال توسعه به منابع مالی ارزان برای تابآوری و انرژی پاک را تهدید میکند.
فشار فرانسه برای حفظ هدف اقلیمی بانک جهانی
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، فرانسه از بانک جهانی خواسته است هدف تأمین مالی اقلیمی خود را حفظ کند؛ هدفی که بر اساس آن این نهاد مالی بینالمللی باید ۴۵ درصد از منابع وامدهی سالانه خود را به پروژههای مرتبط با اقلیم اختصاص دهد. این درخواست در شرایطی مطرح شده که ایالات متحده به عنوان بزرگترین سهامدار بانک جهانی، خواستار تغییر مسیر این نهاد و تمرکز دوباره آن بر وامدهی سنتی توسعهای، از جمله حمایت از پروژههای سوختهای فسیلی شده است.
النور کاروا، وزیر توسعه فرانسه، در رویدادی در چارچوب هفته اقدام اقلیمی لندن، بر ضرورت تداوم بلندپروازی اقلیمی در بانک جهانی تأکید کرد. سخنان او تنها چند روز پیش از پایان اعتبار هدف فعلی تأمین مالی اقلیمی بانک جهانی مطرح شد؛ هدفی که قرار است در پایان ماه ژوئن منقضی شود.
این هدف در قالب «برنامه اقدام تغییرات اقلیمی بانک جهانی» یا CCAP تعریف شده است. بر اساس این برنامه، بانک جهانی متعهد شده ۴۵ درصد از منابع وامدهی سالانه خود را به پروژههای مرتبط با اقلیم اختصاص دهد. این برنامه پیشتر یک سال تمدید شده بود، اما اکنون به نظر میرسد بدون تعیین جانشینی روشن، در آستانه پایان قرار دارد.
این وضعیت موجب نگرانی فرانسه، برخی دولتهای اروپایی و شماری از سهامداران بانک جهانی شده است. از نگاه این کشورها، هدف ۴۵ درصدی بخشی اساسی از نقش بانک جهانی در کمک به کشورها برای مدیریت ریسکهای اقلیمی، افزایش تابآوری و تأمین مالی گذار انرژی است.
کاروا در هفته اقدام اقلیمی لندن گفت: «به عنوان سهامداران و کشورهای عضو این نهادها، طبیعتاً مسئولیت ماست که اطمینان حاصل کنیم عملیات آنها در زمینه تأمین مالی اقلیمی به اندازه کافی بلندپروازانه باقی میماند.»
او در ادامه افزود: «این موضوع بهویژه زمانی اهمیت دارد که دیگر سهامداران دیدگاههای متفاوتی درباره اقلیم دارند؛ همانطور که اکنون در مورد دولت دونالد ترامپ در آمریکا دیده میشود.»
فشار آمریکا و بازگشت بحث سوختهای فسیلی
این اختلاف، بازتابدهنده تغییر سیاسی گستردهتری در نظام تأمین مالی اقلیمی جهان است. دولت دونالد ترامپ از بانک جهانی خواسته است هدف ۴۵ درصدی تأمین مالی اقلیمی را کنار بگذارد. واشنگتن میخواهد این نهاد مالی بر وامدهی سنتی توسعهای تمرکز کند و بار دیگر حمایت از پروژههای سوختهای فسیلی را در دستور کار قرار دهد.
این موضع، تنش تازهای را در یکی از مهمترین نهادهای مالی توسعهای جهان ایجاد کرده است. بانک جهانی نقشی کلیدی در تأمین مالی زیرساختها، سازگاری اقلیمی، دسترسی به انرژی و تابآوری در برابر بلایا در اقتصادهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه دارد.
برای دولتهایی که در برابر سیل، موجهای گرمایی، خشکسالی و طوفان آسیبپذیر هستند، ترکیب وامدهی بانک جهانی اهمیت عملی دارد. این ترکیب میتواند هزینه و دسترسی به منابع مالی برای تابآوری اقلیمی را تعیین کند. همچنین میتواند بر این موضوع اثر بگذارد که آیا سرمایه عمومی قادر خواهد بود سرمایهگذاری خصوصی را به سمت انرژی پاک، حملونقل پایدار و حفاظت از طبیعت هدایت کند یا خیر.
در ماه اکتبر گذشته، گروهی متشکل از ۱۹ نفر از ۲۵ مدیر اجرایی بانک جهانی بیانیهای را در حمایت از تداوم اهداف اقلیمی این نهاد امضا کردند. مدیرانی که نماینده ایالات متحده، ژاپن، هند، عربستان سعودی، روسیه و کویت بودند، از امضای این بیانیه خودداری کردند.
برای مدیران ارشد شرکتها و سرمایهگذاران، این شکاف حکمرانی اهمیت جدی دارد. بانکهای توسعه چندجانبه اغلب مسیر تأمین مالی ترکیبی، وامدهی گذار و ضمانتهای کاهش ریسک را تعیین میکنند. تضعیف مأموریت اقلیمی بانک جهانی میتواند بر جریان پروژهها در بازارهای نوظهور اثر بگذارد و نمایه ریسک سرمایه خصوصی را تغییر دهد.
فرانسه و سهامداران همسو فشار را ادامه میدهند
کاروا گفت فرانسه و سهامداران همسو همچنان بر گامهای بعدی بانک جهانی تمرکز خواهند کرد. سخنان او همچنین با یک جزئیات شخصی همراه بود؛ قطار او از پاریس به لندن به دلیل مشکلات ریلی مرتبط با دمای بیسابقه در اروپا با تأخیر روبهرو شده بود.
زمانبندی این اتفاق، پیام او را برجستهتر کرد. گرمای شدید هماکنون حملونقل، سامانههای انرژی و زنجیرههای تأمین در اروپا را مختل کرده است. برای سیاستگذاران، این وضعیت به آزمونی واقعی برای سنجش تابآوری زیرساختهای عمومی تبدیل شده است.
کاروا گفت سهامداران حامی اهداف اقلیمی «با نهایت دقت» تحولات بعدی را دنبال خواهند کرد. او افزود: «ما همچنان اطمینان حاصل خواهیم کرد مسیری که برنامه اقدام تغییرات اقلیمی بانک جهانی در پیش میگیرد، مسیر درستی باشد. این موضوعی است که ما در واشنگتن از آن دفاع کردهایم و در چند ماه آینده در بانکوک نیز، در نشستهای سالانه بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول در اواسط اکتبر، آن را دنبال خواهیم کرد.»
او همچنین به مخالفت دولت ترامپ با دیگر تلاشهای زیستمحیطی جهانی، از جمله مذاکرات مربوط به معاهده آلودگی پلاستیکی اشاره کرد. از نگاه او، کشورهایی که خواهان تداوم پیشرفت هستند نباید به دلیل عقبگرد برخی دولتها از مسیر خود عقبنشینی کنند.
کاروا گفت: «ما نباید رها کنیم. باید با کشورهایی که میخواهند مسیر را ادامه دهند، متمرکز بمانیم و اطمینان حاصل کنیم که این تلاشها نتیجه میدهد.»
آزمون سرنوشتساز برای بانک جهانی
اکنون نبرد بر سر تأمین مالی اقلیمی وارد دورهای حساس پیش از نشستهای سالانه بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول در بانکوک شده است. نتیجه این فرایند نشان خواهد داد ائتلافهای سهامداری تا چه اندازه میتوانند از اولویتهای اقلیمی محافظت کنند؛ آن هم در زمانی که حمایت سیاسی واشنگتن از این دستور کار تضعیف شده است.
برای اقتصادهای در حال توسعه، این تصمیم پیامدهای عملی دارد. نتیجه این اختلاف میتواند بر دسترسی به منابع مالی مقرونبهصرفه برای تابآوری، انرژی پاک و سازگاری اقلیمی اثر بگذارد. برای سرمایهگذاران جهانی نیز این تصمیم مشخص خواهد کرد که آیا بانک جهانی همچنان به عنوان لنگر تأمین مالی اقلیمی باقی میماند یا به سمت مدل محدودتری از توسعه حرکت میکند.
کاروا با اشاره به اینکه انتظار میرود بلایای مرتبط با اقلیم به دلیل گرمایش جهانی فراوانتر شوند، گفت: «ما باید پیامی قوی به همه کشورها و همه بازیگران اقتصادی ارسال کنیم؛ بهویژه در دورهای که در برخی کشورها نوعی عقبگرد، به اصطلاح، در جریان است.»
