نکات کلیدی
- اتحادیه اروپا در حال بررسی ورود تأسیسات زبالهسوز به نظام تجارت انتشار از سال ۲۰۳۱ است.
- زبالهسوزها باید برای هر تن دیاکسیدکربن منتشرشده، مجوز انتشار خریداری کنند.
- شرکت وئولیا افزایش هزینه مدیریت پسماند شهرداریها را حدود ۳.۸ میلیارد یورو برآورد کرده است.
- شهرداریها میگویند کنترلی بر میزان پلاستیک و مواد کربنپایه موجود در پسماندهای ورودی ندارند.
- کمیسیون اروپا قصد دارد انتشار گازهای گلخانهای محلهای دفن زباله را نیز پایش کند.
- هدف نهایی این طرح، تقویت بازیافت، بازیابی مواد و سرمایهگذاری در فناوری جذب کربن است.
اتحادیه اروپا قصد دارد تأسیسات زبالهسوز را به پرداخت هزینه انتشار دیاکسیدکربن ملزم کند؛ تصمیمی که دامنه بازار کربن اروپا را به یکی از حساسترین خدمات عمومی گسترش میدهد، اما نگرانیهایی جدی درباره افزایش هزینه شهرداریها و قبوض پسماند خانوارها به وجود آورده است.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، کمیسیون اروپا در حال آمادهسازی طرحی برای واردکردن تأسیسات زبالهسوز به «نظام تجارت انتشار اتحادیه اروپا» یا EU ETS است. سه مقام اروپایی آشنا با این برنامه گفتهاند که جزئیات پیشنهاد هنوز نهایی نشده است و مذاکرات درباره زمان و شیوه اجرای آن ادامه دارد.
در صورت تصویب این طرح، بهرهبرداران تأسیسات زبالهسوز باید متناسب با میزان دیاکسیدکربن منتشرشده، مجوز انتشار خریداری کنند. این سیاست میتواند انگیزه مالی قدرتمندتری برای کاهش انتشار، استفاده از فناوری جذب کربن و افزایش بازیابی مواد از زبالهها ایجاد کند.
با این حال، شرکتهای فعال در مدیریت پسماند و مقامهای محلی با بخشهایی از این پیشنهاد مخالفاند. استدلال اصلی آنان این است که بهرهبرداران تأسیسات زبالهسوز کنترل محدودی بر ترکیب و میزان کربن موجود در زبالههای دریافتی دارند.
اجرای تدریجی از سال ۲۰۳۱
کمیسیون اروپا هنوز درباره زمان ورود بخش زبالهسوزی به بازار کربن تصمیم نهایی نگرفته است. یکی از گزینههای در دست بررسی، آغاز اجرای طرح از سال ۲۰۳۱ است.
یکی از مقامهای اروپایی گفته است: «میدانیم که این طرح در سراسر اروپا با حمایت یکسانی روبهرو نیست؛ بنابراین در حال بررسی چگونگی اجرای تدریجی آن هستیم.»
در نظام تجارت انتشار اتحادیه اروپا، صنایع مشمول باید برای هر تن دیاکسیدکربن منتشرشده، مجوز انتشار تهیه کنند. شرکتهایی که انتشار خود را کاهش میدهند، هزینه کربن کمتری میپردازند؛ اما با افزایش قیمت مجوزهای انتشار، هزینه فعالیت واحدهایی که در مسیر کربنزدایی حرکت نمیکنند، بیشتر خواهد شد.
ورود زبالهسوزها به این نظام، دامنه بازار کربن را به بخش مدیریت پسماند اروپا گسترش میدهد. این تأسیسات حجم زیادی از زبالههای خانگی و صنعتی را که امکان استفاده مجدد یا بازیافت آنها وجود ندارد، پردازش میکنند.
در این تأسیسات، زبالهها در دمای بالا سوزانده میشوند. این فرایند حجم پسماند را کاهش میدهد و در بسیاری از موارد برای تولید برق یا گرما مورد استفاده قرار میگیرد؛ اما همزمان دیاکسیدکربن منتشر میکند. بخش قابلتوجهی از این انتشار به سوختن پلاستیکهای تولیدشده از منابع فسیلی مربوط است.
فشار برای بازیافت و کاهش تولید زباله
گسترش بازار کربن به تأسیسات زبالهسوز بخشی از هدف گستردهتر اتحادیه اروپا برای کاهش تولید پسماند، افزایش استفاده مجدد از محصولات و هدایت سرمایهگذاریها به سمت بازیافت و فناوریهای جذب انتشار است.
قیمتگذاری کربن میتواند سوزاندن مواد پلاستیکی و سایر محصولات کربنپایه را گرانتر کند. در چنین شرایطی، جداسازی مواد قابلبازیافت، بهبود طراحی محصولات و کاهش استفاده از مواد غیرقابلبازیافت، از نظر اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
با وجود این، موفقیت سیاست جدید به نحوه تقسیم هزینهها میان تولیدکنندگان کالا، شرکتهای مدیریت پسماند، شهرداریها و شهروندان بستگی دارد.
هشدار درباره افزایش هزینه شهرداریها
بخش مهمی از بار مالی این طرح ممکن است بر دوش دولتهای محلی قرار گیرد. بسیاری از تأسیسات تبدیل زباله به انرژی در اروپا تحت مالکیت یا مدیریت شهرداریها قرار دارند. این مراکز موظفاند پسماندهای شهری را حتی در شرایطی که ترکیب آنها بهسادگی قابلکنترل نیست، پردازش کنند.
شرکت فرانسوی وئولیا که مدیریت بیش از ۹۰ تأسیسات تبدیل زباله به انرژی را در نقاط مختلف جهان بر عهده دارد، برآورد کرده است که ورود این بخش به نظام تجارت انتشار میتواند هزینه عملیاتی شهرداریها را ۳.۸ میلیارد یورو، معادل حدود ۴.۳ میلیارد دلار، افزایش دهد.
کنستانس مایار، مسئول سیاستگذاری شرکت وئولیا، گفته است شهرداریها کنترلی بر ترکیب زباله ورودی به تأسیسات ندارند و ناچارند پسماندها را بدون توجه به ظرفیت انتشار دیاکسیدکربن آنها پردازش کنند. او تأکید کرده است که مدیریت پسماند یک خدمت عمومی محسوب میشود.
چه کسی باید هزینه کربن زباله را بپردازد؟
گروههای صنعتی معتقدند هزینه کربن باید در مراحل بالاتر زنجیره تولید اعمال شود. به اعتقاد آنها، تولیدکنندگان پلاستیکهای غیرقابلبازیافت و سایر محصولات کربنبر باید سهم بیشتری از هزینههای انتشار را بر عهده بگیرند.
در غیر این صورت، احتمال دارد شهرداریها و خانوارها با افزایش هزینه جمعآوری و پردازش زباله مواجه شوند، در حالی که تولیدکنندگان محصولات آلاینده همچنان مسئولیت مالی محدودی خواهند داشت.
از این منظر، بحث درباره عوارض انتشار زبالهسوزها فقط به سیاست اقلیمی محدود نمیشود و موضوعاتی مانند طراحی محصول، مسئولیت توسعهیافته تولیدکننده و منابع مالی دولتهای محلی را نیز دربرمیگیرد.
بر اساس اصل «مسئولیت توسعهیافته تولیدکننده»، شرکتها باید بخشی از مسئولیت و هزینه مدیریت محصول را پس از پایان عمر مصرفی آن بر عهده بگیرند. اعمال مؤثر این اصل میتواند مانع انتقال کامل هزینه کربن پسماند به شهرداریها و شهروندان شود.
پایش انتشار محلهای دفن زباله
انتظار میرود کمیسیون اروپا همزمان نظامی برای پایش انتشار گازهای گلخانهای محلهای دفن زباله پیشنهاد کند. هدف از این اقدام، جلوگیری از انتقال پسماندها از تأسیسات زبالهسوز به محلهای دفن است.
افزایش هزینه زبالهسوزی ممکن است شهرداریها یا بهرهبرداران را به سمت دفن بیشتر پسماند سوق دهد؛ اقدامی که بدون افزایش بازیافت، میتواند اثر محیطزیستی سیاست جدید را تضعیف کند.
پسماندهای آلی هنگام تجزیه در محلهای دفن، متان منتشر میکنند. متان یکی از گازهای گلخانهای قدرتمند است و محلهای دفن غیراستاندارد میتوانند آلودگی آب، خاک و هوا را نیز افزایش دهند.
پایش انتشار این مراکز به اتحادیه اروپا کمک میکند آثار واقعی اصلاحات قیمتگذاری کربن را در سراسر نظام مدیریت پسماند بررسی کند. دادههای بهدستآمده میتوانند زمینه تدوین مقررات آینده برای کنترل انتشار محلهای دفن را نیز فراهم کنند.
ورود قیمت کربن به خدمات عمومی
طرح جدید برای شرکتها و سرمایهگذاران به این معناست که پیامدهای مالی تولید زباله افزایش خواهد یافت. شرکتهایی که محصولات یا بستهبندیهای دشوار برای بازیافت وارد بازار اروپا میکنند، ممکن است با فشار بیشتری از سوی مشتریان، شهرداریها و نهادهای تنظیمگر روبهرو شوند.
شرکتهای مدیریت پسماند نیز باید امکان استفاده از فناوری جذب کربن، افزایش بهرهوری انرژی و آثار بلندمدت افزایش قیمت مجوزهای انتشار را بررسی کنند. شهرداریها ممکن است ناچار شوند قراردادهای خدماتی، برنامههای سرمایهگذاری و تعرفههای پسماند خانوارها را بازنگری کنند.
طراحی نهایی سیاست مشخص خواهد کرد که آیا ورود زبالهسوزها به بازار کربن واقعاً انتشار را کاهش میدهد یا فقط هزینهها را به دولتهای محلی و شهروندان منتقل میکند. اجرای تدریجی میتواند زمان بیشتری برای سرمایهگذاری و سازگاری در اختیار بهرهبرداران قرار دهد، اما اثرگذاری مشوقهای کربنی را نیز به تأخیر خواهد انداخت.
این پیشنهاد بخشی از تلاش اتحادیه اروپا برای گسترش قیمتگذاری کربن به بخشهایی است که کاهش انتشار در آنها دشوارتر است. موفقیت آن بیش از هر عامل دیگری به نحوه تقسیم مسئولیت میان تولیدکنندگان زباله، بهرهبرداران زبالهسوزها و نهادهای عمومی ارائهدهنده خدمات ضروری بستگی خواهد داشت.
