دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در گزارشی تازه هشدار داد که نفرتپراکنی مذهبی، تبعیض علیه گروههای دینی و خشونت مبتنی بر باورهای اعتقادی در بسیاری از کشورها رو به افزایش است و دولتها باید همزمان با مقابله با افراطگرایی، از آزادی دین و حقوق بنیادین شهروندان نیز حفاظت کنند.
دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد (OHCHR) در گزارشی که در ماه مه ۲۰۲۶ منتشر شد، اعلام کرد افزایش نفرت مذهبی و خشونت علیه گروههای دینی به یکی از چالشهای جدی حقوق بشری در جهان تبدیل شده است. این گزارش تأکید میکند که رشد گفتمانهای نفرتمحور در فضای مجازی، تشدید تنشهای سیاسی و سوءاستفاده از هویتهای دینی، زمینهساز حملات خشونتآمیز علیه اقلیتهای مذهبی شده است.
بر اساس این گزارش، بسیاری از جوامع مذهبی، از جمله مسلمانان، مسیحیان و دیگر اقلیتهای دینی، با اشکال مختلف تبعیض، تهدید و حذف اجتماعی مواجهاند. کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل هشدار دادهاند که عادیسازی نفرتپراکنی میتواند انسجام اجتماعی را تضعیف و زمینه بروز خشونتهای گستردهتر را فراهم کند.
در این گزارش همچنین بر ضرورت اجرای «برنامه عمل رباط» تأکید شده است. این برنامه که از سوی سازمان ملل تدوین شده، چارچوبی برای مقابله با نفرتپراکنی و تحریک به خشونت ارائه میدهد و در عین حال بر حفظ آزادی بیان و آزادی دین نیز تأکید دارد. مقامهای حقوق بشری سازمان ملل معتقدند سیاستهای محدودکننده و امنیتی، اگر بدون رعایت اصول حقوق بشر اجرا شوند، ممکن است خود به تشدید تبعیض و بیاعتمادی اجتماعی منجر شوند.
گزارش سازمان ملل نقش شبکههای اجتماعی و بسترهای دیجیتال را نیز برجسته کرده است. به گفته کارشناسان، الگوریتمهای برخی پلتفرمها به گسترش محتوای افراطی و نفرتمحور کمک میکنند و نبود نظارت مؤثر، امکان انتشار گسترده اطلاعات نادرست درباره گروههای مذهبی را افزایش داده است.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل از دولتها خواسته است علاوه بر اصلاح قوانین تبعیضآمیز، آموزش عمومی درباره تنوع دینی و گفتوگوی بینفرهنگی را تقویت کنند. این نهاد همچنین بر مسئولیت رسانهها، نهادهای آموزشی و رهبران سیاسی در جلوگیری از ترویج کلیشههای مذهبی تأکید کرده است.
کارشناسان این نهاد بینالمللی میگویند مقابله پایدار با نفرت مذهبی تنها از مسیر تقویت عدالت اجتماعی، حاکمیت قانون و احترام به کرامت انسانی امکانپذیر خواهد بود.
