نکات کلیدی
- بیش از ۲۵۰ هزار هکتار از اراضی اروپا از ابتدای سال ۲۰۲۶ در آتش سوخته و یکهزار و ۲۵۴ حریق ثبت شده است.
- آتشسوزیهای کمسابقه در فرانسه، اسپانیا و دیگر مناطق اروپا، تخلیه گسترده جمعیت و خسارتهای اقتصادی سنگینی بهدنبال داشته است.
- دمای هوا در شمال آفریقا به ۴۹ درجه سانتیگراد نزدیک شده و بیمارستانها و شبکههای برق را تحت فشار قرار داده است.
- طوفانهای مرگبار در شیلی خانهها و جان شماری از شهروندان را گرفتهاند.
- ژاپن طولانیترین دوره ثبتشده دمای ۴۰ درجه سانتیگراد را تجربه میکند.
پایگاه خبری گزارش سبز – دبیر اجرایی کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییر اقلیم هشدار داد بلایای ناشی از تغییرات اقلیمی، در نتیجه وابستگی جهان به سوختهای فسیلی، به ابعادی «کابوسوار» رسیدهاند و هزینههای انسانی و اقتصادی آنها اکنون در سطح وضعیت اضطراری ملی قرار گرفته است.
سایمون استیل، دبیر اجرایی این نهاد، روز سهشنبه ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ گفت: «زنگ هشدار اقلیمی از هر سو به صدا درآمده است.»
او افزود با افزایش دوباره دمای هوا در روزهای پیشرو، هزینههای سنگین بحران اقلیمی برای انسانها و اقتصاد کشورها به سطحی رسیده که باید آن را یک وضعیت اضطراری ملی دانست. متن کامل این موضعگیری در وبسایت رسمی کنوانسیون تغییر اقلیم سازمان ملل منتشر شده است.
اروپا در محاصره آتش
از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون بیش از ۲۵۰ هزار هکتار از اراضی اروپا در آتش سوخته و یکهزار و ۲۵۴ مورد حریق شناسایی شده است.
آتشسوزیهای رکوردشکن در فرانسه، اسپانیا و دیگر نقاط اروپا، هزاران نفر را وادار به ترک خانههایشان کرده و خسارتهای قابلتوجهی به اقتصادهای محلی و ملی وارد کرده است. این حریقها پس از موجهای گرمای شدید رخ دادهاند؛ موجهایی که پوشش گیاهی و چشماندازهای طبیعی را خشک و مستعد آتشسوزی کردهاند.
همزمان، دمای هوا در بخشهایی از شمال آفریقا به ۴۹ درجه سانتیگراد نزدیک شده است. این گرمای شدید، جان و معیشت مردم را تهدید میکند و فشار سنگینی بر بیمارستانها و سامانههای تأمین برق وارد آورده است.
در شیلی نیز طوفانهای مرگبار خانهها را ویران کرده و جان شماری از شهروندان را گرفتهاند. در ژاپن، رکوردهای دمایی یکی پس از دیگری شکسته میشوند و این کشور طولانیترین دوره ثبتشده دمای ۴۰ درجه سانتیگراد را تجربه میکند.
راهحلها روشناند
استیل گفت این زنجیره فزاینده بلایا اکنون به بخشی از زندگی روزمره میلیاردها نفر در جهانی تبدیل شده که با سرعت در حال گرمتر شدن است؛ درحالیکه حرکت بشر از سوختهای فسیلی به سوی انرژیهای پاک همچنان کند پیش میرود و اقدامات لازم برای حفاظت از جنگلها نیز کافی نیست.
به گفته او، شواهد علمی درباره علت این وضعیت کاملاً روشن است. سوزاندن حجم عظیمی از زغالسنگ، نفت و گاز، گرمایش جهانی را تشدید کرده و موجب شده است موجهای گرمای طولانی، سیلابهای شدید و اَبَرطوفانهای ویرانگر، پرتکرارتر، شدیدتر و پرهزینهتر شوند.
دبیر اجرایی تغییر اقلیم سازمان ملل تأکید کرد اقدام ضروری نیز به همان اندازه روشن است: جهان باید با سرعت بیشتری زغالسنگ، نفت و گاز را کنار بگذارد، ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر را افزایش دهد و از مردمی محافظت کند که شدیدترین پیامدهای تغییرات اقلیمی را تجربه میکنند.
بسیاری از کشورهای آسیبپذیر که در خط مقدم بحران اقلیمی قرار دارند، برای حرکت با سرعت و مقیاس متناسب با این بحران به حمایت نیاز دارند؛ در غیر این صورت، جلوگیری از فجایع گستردهتر دشوار خواهد بود.
دود آتشسوزی مرز نمیشناسد
دامنه پیامدهای آتشسوزیهای جنگلی به مناطق درگیر شعلهها محدود نمیشود. در سال ۲۰۲۳، دود خطرناک آتشسوزیهای کانادا ابتدا به شمالشرق ایالات متحده رسید و سپس از اقیانوس اطلس عبور کرد. این رویداد تهدیدهای بهداشتی گستردهای ایجاد کرد و نشان داد آثار حریقهای بزرگ میتواند هزاران کیلومتر دورتر احساس شود.
در تابستان امسال نیز دود آتشسوزیهای کانادا بار دیگر آسمان ایالت نیویورک را با پردهای نارنجیرنگ پوشاند و موجب صدور هشدارهای کیفیت هوا در این منطقه شد.
دود ناشی از آتشسوزیهای جنگلی میتواند هزاران کیلومتر حرکت کند و از مرز کشورها، اقیانوسها و قارهها عبور کند. به همین دلیل، پیشبینی مسیر حرکت دود به یکی از چالشهای مهم علمی و مدیریتی تبدیل شده است.
سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرده است شناخت مسیر حرکت دود و مقابله با تهدیدهای آن برای سلامت عمومی اهمیت حیاتی دارد. هشدارهای پیشدستانه به دولتها و جوامع محلی فرصت میدهند اقدامات حفاظتی را پیش از رسیدن آلودگی اجرا کنند.
هشدار زودهنگام؛ حلقه حیاتی حفاظت
سازمان جهانی هواشناسی، پایش قابلاعتماد، پیشبینی دقیق، تبادل فرامرزی دادهها و هشدارهای زودهنگام را برای حفاظت از جان انسانها، معیشت جوامع و اکوسیستمها ضروری میداند.
این سازمان از طریق ابتکار «هشدارهای زودهنگام برای همه» تلاش میکند چارچوبهای استاندارد ایجاد کند، امکان تبادل و استفاده مشترک از دادهها را افزایش دهد و همکاریهای بینالمللی در زمینه خدمات هواشناسی مرتبط با آتشسوزی را تقویت کند.
نگاه گزارش سبز؛ آتشسوزی یک پدیده تکعلتی نیست
پیوند میان تغییرات اقلیمی و آتشسوزیهای جنگلی مستقیم است، اما هر حریق را نمیتوان تنها به افزایش دما نسبت داد. سازمان جهانی هواشناسی سه عامل را در شکلگیری و گسترش آتشسوزی مؤثر میداند: وجود عامل آغازگر حریق، شرایط جوی مساعد و دسترسی به مواد قابلاشتعال مانند پوشش گیاهی خشک.
گرمایش جهانی با افزایش دورههای گرم و خشک، کاهش رطوبت پوشش گیاهی و طولانیتر کردن فصل آتشسوزی، احتمال وقوع حریقهای بزرگ را بیشتر میکند. بااینحال، شیوه مدیریت جنگلها، تغییر کاربری زمین، آمادگی نیروهای امدادی و کیفیت سامانههای هشدار نیز در میزان خسارت نقش تعیینکننده دارند.
بر همین اساس، مقابله با آتشسوزیهای آینده تنها به خاموشکردن شعلهها محدود نمیشود. سامانه مؤثر باید تشخیص حریق، پیشبینی شرایط جوی، مدلسازی مسیر حرکت دود، اطلاعرسانی عمومی و پاسخ نظام سلامت را به یکدیگر متصل کند. جزئیات علمی این موضوع در گزارش سازمان جهانی هواشناسی درباره دود آتشسوزیها تشریح شده است.
